Zo worden bewoners enthousiaster over de warmtetransitie

Nu er hard gewerkt wordt aan een aardgasvrije en klimaatneutrale gebouwde omgeving neemt de belangstelling voor warmtenetten toe. Bewoners zijn in eerste instantie niet altijd enthousiast over stadsverwarming. De ervaringen uit de Metropoolregio Amsterdam leveren lessen over het draagvlak voor de warmtetransitie.

Het maatschappelijke draagvlak voor stadsverwarming is geen vanzelfsprekendheid. Zo zouden warmte- en energiebedrijven een monopoliepositie hebben omdat bewoners met een aansluiting op een warmtenet geen vrije keuze hebben voor de leverancier van de warmte. Hierdoor ontstaat het beeld dat de prijzen voor stadswarmte te hoog zijn.

Het vraagstuk is actueler dan ooit nu de energie- en warmtetransitie in volle gang is. In het Klimaatakkoord staat dat van de 1,5 miljoen woningen die in 2030 van het aardgas afgehaald zijn, ongeveer de helft een aansluiting heeft op een warmtenet. Steeds meer gemeenten zijn inmiddels aan de slag om de gebouwde omgeving aardgasvrij en CO2-neutraal te maken en kijken daarbij naar de mogelijkheden van een lokaal of regionaal warmtenet. Zo wil de gemeente Amsterdam in 2040 aardgasvrij zijn. Daarvoor wil de hoofdstad in dat jaar 240.000 woningen op het warmtenet hebben aangesloten, veertig procent van de totale bebouwing.

Geen extra kosten voor de overstap

Steeds meer gemeenten staan dan ook voor de uitdaging om draagvlak te creëren voor aardgasvrije alternatieven zoals stadsverwarming. De kosten zijn hierbij vaak onderwerp van discussie.   Volgens Arie-Willem Bijl is de meerderheid van de Nederlanders overtuigd van het belang van de energietransitie, en draait de discussie vooral om het betaalbaar maken van de overgang naar aardgasvrij wonen. Bijl is adviseur bij Over Morgen, een adviesbureau op het snijvlak van gebiedsontwikkeling en energietransitie. Daarnaast is hij warmteregisseur bij het Warmte Koude Programma van de Metropoolregio Amsterdam.

“Vanuit het Warmte Koude Programma, waarbij netbeheerders, gemeenten, industrie en energiebedrijven betrokken zijn, kijken we hoe we de warmtetransitie kunnen versnellen,” vertelt Bijl. “We zorgen ervoor dat kennis wordt gedeeld en helpen partijen met elkaar aan tafel te komen als in een gebied de warmtevraag duidelijk is en gezocht moet worden naar haalbare warmtebronnen. Een van de speerpunten is het zo laag mogelijk houden van de maatschappelijke kosten. We zetten al onze kennis en ervaring in om te zorgen dat woningeigenaren bij de overstap van aardgas naar een warmtenet geen extra kosten hoeven te maken.”

Oplossing voor bestaande bouw

Ook Steven Kerstel, commercieel projectmanager voor de regio Amsterdam en Almere bij energiebedrijf Vattenfall, weet uit de praktijk dat een aantrekkelijke financiële regeling onmisbaar is voor de uitrol van een warmtenet. “Veel particuliere huiseigenaren gaan zelf met rekensommen aan de slag, en vaak is dan de conclusie dat de kosten voor de overstap naar stadswarmte lager zijn dan de investeringskosten voor bijvoorbeeld een warmtepomp en -boiler.” Deze uitkomst heeft volgens Kerstel vooral te maken met de kostbare isolatiemaatregelen die eigenaren van bestaande bouw moeten nemen om de woning geschikt te maken voor een warmtepomp, die doorgaans warmte op een lage temperatuur levert.

“Wat ook bijdraagt aan een positievere beeldvorming, is dat stadswarmte, in vergelijking met een paar jaar geleden, steeds meer wordt gezien als belangrijkste oplossingsrichting voor de bestaande bouw”, voegt Kerstel toe. “Kijk bijvoorbeeld naar het Klimaatakkoord. Bij de uitbreiding van warmtenetten werd eerst vooral gekeken naar nieuwbouwprojecten. Maar de aandacht is aan het verschuiven naar de bestaande bouw en dan is belangrijk hoe bewoners tegen stadswarmte aankijken.”

Huurders meekrijgen

Het meekrijgen van huurders in de sociale woningbouw is belangrijk voor het laten slagen van de warmtetransitie. Vooral bij deze doelgroep zijn de kosten een belangrijk punt. Kerstel: “Voor de sociale huur hebben we een nieuwe aanbieding ontwikkeld. Deze houdt in dat we de vaste gebruikskosten voor de warmteafleverset niet meer bij de huurder, maar bij de woningbouwcorporatie neerleggen. Onderaan de streep zijn veel sociale huurders evenveel of iets minder kwijt dan bij aardgas. Dankzij de energiebesparende maatregelen die vaak tegelijkertijd worden doorgevoerd, gaat het verbruik omlaag. De huur gaat meestal iets omhoog, omdat de woning is verbeterd.” Als het gaat om de maandelijkse kosten voor stadswarmte, is volgens Bijl het sleutelwoord transparantie. “Het is zaak om de consument duidelijk te maken dat de aanleg van stadswarmte om enorme investeringen vraagt. Je moet inzicht geven in je prijsstelling, bijvoorbeeld wat voor rendement je als energiebedrijf nodig hebt om een uitgebreid warmtenet aan te leggen.”

Warmte as a service

De wijziging van de gasaansluitplicht, waardoor netbeheerders sinds 1 juli 2018 niet meer verplicht zijn om nieuwe huizen en gebouwen aan te sluiten op het gasnet, creëert meer ruimte voor bewoners om een aansluiting op een warmtenet te weigeren. Dat is mogelijk als er een alternatief wordt gekozen dat minstens zo veel CO2 bespaart als het warmtenet en de bestaande concessies voor warmtelevering in de gemeente het alternatief toestaan.

In de praktijk kiezen huishoudens vaak toch voor stadsverwarming, als een aansluiting op het lokale warmtenet wordt aangeboden. Dat was bijvoorbeeld het geval op Zeeburgereiland in Amsterdam. “In dit nieuwbouwproject werden ongeveer honderd zelfbouwkavels ontwikkeld”, vertelt Kerstel. “Vaak hebben zelfbouwers hoge ambities en denken ze een nog hogere milieuwinst te kunnen realiseren met een eigen systeem. Gaandeweg ontdekken ze echter wat er allemaal bij komt kijken, en trekken ze de conclusie dat ze toch graag ontzorgd willen worden. Uiteindelijk deed zo’n 90 procent van de zelfbouwers alsnog mee met de aansluiting op stadswarmte.”

Bijl denkt dat ontzorgen alleen maar belangrijker zal worden. “Denk bijvoorbeeld aan warmte as a service. Voor een helder en aantrekkelijk maandbedrag krijg je meer comfort, betrouwbare warmte en laat je een betere wereld achter.” Volgens Bijl maakt het dan niet zoveel uit welke energieaanbieder erachter zit. “Als de warmte-infrastructuur er eenmaal ligt, kunnen we gaan kijken naar open netten. Ook concurrentie is immers onderdeel van klantvriendelijk opereren.”

Tevreden gebruikers

Critici van stadsverwarming mogen dan met grote regelmaat nadrukkelijk van zich laten horen, recente cijfers geven aan dat stadsverwarming bij de gemiddelde Nederlander positief in beeld staat. Zo blijkt uit onderzoek van Direct Research dat consumenten overwegend positief staan tegenover stadsverwarming. Nederlanders willen in hun huis liever stadsverwarming dan een gasgestookte cv-ketel. Ruim een derde van de respondenten (35,9 procent) zou voor een aansluiting op een warmtenet kiezen als alternatief voor aardgas. Hiermee is stadsverwarming aanzienlijk populairder dan de warmtepomp (die de voorkeur heeft van 14,8 procent) en groen gas (de favoriet van 9,4 procent). Bovendien is volgens recent klanttevredenheidsonderzoek van Vattenfall de meerderheid van de klanten tevreden over de stadsverwarming van het energiebedrijf. De Net Promotor Score (NPS) stijgt al drie jaar op een rij. Klanten waarderen vooral de betrouwbaarheid van de warmtelevering. Kerstel heeft wel een verklaring voor de positieve trends. “Als mensen gebruikmaken van onze stadswarmte zijn ze doorgaans heel tevreden, met name over de betrouwbaarheid van de levering en over onze service. De scepsis over de afwezige keuzevrijheid verdwijnt dan vanzelf naar de achtergrond.”


Over de auteur: Nadine Huiskes

Nadine Huiskes is communicatie-adviseur en copywriter bij Leene Communicatie, een communicatie- en PR-bureau in Gouda dat is gespecialiseerd in verhalen over complexe maatschappelijke thema’s zoals duurzaamheid, klimaat en energie.

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP