Zo maken monumentale én nieuwe gebouwen in Arnhem de overstap naar duurzame warmte

In de stadsregio Arnhem speelt het warmtenet een belangrijke rol in de energietransitie. Naast toonaangevende gebouwen zoals de historische Sint Walburgiskerk worden ook nieuwe panden in en rond het centrum aangesloten op de stadsverwarming. De duurzaamheid van het warmtenet van Arnhem, Duiven en Westervoort is daarbij een doorslaggevende factor. 

De Sint Walburgiskerk, de oudste kerk van Arnhem, wordt in 2021 aardgasvrij. Vastgoedinvesteerder Theo de Rijk, die het gebouw in 2018 aankocht, ziet duurzaamheid als een belangrijk onderdeel van de herontwikkeling. “Vanwege de beeldbepalende status in Arnhem heeft de kerk naar mijn idee een voorbeeldfunctie als het gaat om duurzaamheid. De ambitie is dan ook om het complete gebouw van het aardgas af te halen.”

In de twee torens, die apart staan van het schip, komen zes luxe appartementen. De appartementen worden voorzien van een all-electric warmtepomp. Een van de voordelen is dat de warmtepompen ook comfortkoeling leveren. In het duizend vierkante meter grote schip is tijdelijk Museum Arnhem gehuisvest, dat momenteel wordt getransformeerd. De ruimte wordt aangesloten op het warmtenet van Vattenfall en voorzien van vloerverwarming, wat het comfort verbetert.

De Rijk: “De ontwikkelingen rondom stadsverwarming in Arnhem zijn een goed voorbeeld van positief pionieren. De techniek is weliswaar niet nieuw, maar het inzetten en doorontwikkelen van stadswarmte is een goede zaak. Daarnaast is stadswarmte ook praktisch gezien een ideale oplossing voor zo’n grote ruimte, en profiteren we van het feit dat de hoofdleiding al om de hoek ligt.” Het warmtenet van Vattenfall in de regio vertakt zich van Duiven en Westervoort naar het centrum en de wijken Schuytgraaf en Presikhaaf in Arnhem.

Monumentale status in ere

Vanwege de historiciteit van het gebouw zijn gedegen onderzoek en innovatief maatwerk onmisbaar voor de verduurzaming van de Sint Walburgiskerk, vertelt De Rijk. “Zo heeft een warmtescan duidelijk gemaakt dat de ramen de grootste warmtelekken veroorzaken. Het was vervolgens een hele zoektocht om het juiste voorzetglas voor de historische ramen met traceerwerk te vinden.” Samen met een timmerman ontwikkelde De Rijk speciale profielen en scharnieren voor het glas. Ook het plafond wordt op een bijzondere wijze geïsoleerd, met speciale dekens en koperdraad.

“Alles wat je toevoegt, moet de status van het Rijksmonument in ere houden. Tegelijkertijd is het ondoenlijk om maatregelen te treffen die niemand ziet”, constateert De Rijk. “Mijn visie is dan ook dat je maatregelen moet toepassen die een nieuwe bouwkwaliteit toevoegen. Iets wat mensen ook mooi vinden. Daar ligt een grote uitdaging.”

Diverse kerken zijn al in Arnhem langs geweest om de aanpak van De Rijk van dichtbij te bekijken. “Op basis van de ervaringen in de Sint Walburgiskerk is mijn advies: sla de handen ineen met een goede architect en met een degelijk installateursbedrijf. Zo zorg je dat partners met kennis van zaken met je meedenken.” Zo heeft Vattenfall de afleverset voor de stadsverwarming weggewerkt in een nis, waardoor de aansluiting niet verstorend werkt en geen impact heeft op de monumentale status.

Duurzame optie

Annemarie Sent, accountmanager bij Vattenfall voor de regio Gelderland en Flevoland, ziet dat in Arnhem en omgeving veel belangstelling is voor stadsverwarming. “Winkelcentrum Kronenburg maakt sinds 2019 gebruik van ons warmtenet. Aan het tracé dat naar het winkelcentrum loopt, zijn in 2018 de zogenoemde Kastelenflats aangesloten”, geeft Sent als voorbeelden. Recent zijn nieuwbouwwoningen in onder andere de Beekstraat en Broerestraat – middenin het Arnhemse stadscentrum – aangesloten op stadsverwarming. In de wijk Elderveld-Zuid, die in de jaren zeventig en tachtig is gebouwd, zijn plannen voor nieuwe aansluitingen in de maak.

Projecten zoals de Sint Walburgiskerk en Kastelenflats laten zien dat het warmtenet van Arnhem, Duiven en Westervoort goed inzetbaar is in de bestaande bouw in een historische omgeving. Ook voor nieuwbouw is stadsverwarming een duurzame optie. Zo maakt de nieuwe vestiging van HORNBACH in Duiven, ten oosten van Arnhem, sinds de opening in 2020 gebruik van stadswarmte. “Bij HORNBACH vinden we duurzaamheid en het klimaat belangrijk en vinden we dat we een bijdrage moeten leveren aan de landelijke doelstellingen”, zegt Gerben van Heeren, manager expansie bij HORNBACH. “Bij nieuwe vestigingen kijken we zoveel mogelijk naar materialen die later weer kunnen worden hergebruikt. Ook kiezen we voor een slim gebouwbeheersysteem dat de hoeveelheid licht automatisch afstemt op het licht dat via de lichtstraten binnenkomt. En zeker als een warmtenet dichtbij ligt, is dat een fantastische optie om een vestiging gasloos en duurzaam te verwarmen.”

HORNBACH en Vattenfall werkten al eerder samen aan een aardgasvrije warmte-oplossing voor de internationale keten van bouwmarkten. Zo maakt een vestiging in Amsterdam al gebruik van stadsverwarming. Voor de nieuwe vestiging in Nijmegen liggen vergevorderde plannen voor een aansluiting op het warmtenet. Van Heeren: “De primaire overweging is dat we onze duurzaamheidsambities in de praktijk willen brengen. Bovendien willen we een voorbeeld zijn voor de vele doe-het-zelvers die eigenhandig hun woning willen verduurzamen. Want alleen als we samen stappen in duurzaamheid zetten, kunnen we het verschil maken.”

CO2-reductie als succesfactor

Volgens Sent is de hoge CO2-reductie van het Arnhemse warmtenet een belangrijke succesfactor. “In 2019 realiseerde het warmtenet een CO2-reductie van 82 procent in vergelijking met gasgestookte cv-ketels. De duurzame prestaties hebben te maken met onder andere de innovatieve scheidings- en verwerkingsprocessen in de afvalverbrandingsinstallatie in Duiven, een van de belangrijke bronnen van het warmtenet. De warmte uit de afvalverbrandingsinstallatie bestaat voor 71 procent uit hernieuwbare energie, onder andere door een aparte afvallijn van afbreekbaar papierpulp-residu.”

Met de publicatie van de gemeentelijke Transitievisie Warmte in zicht verwacht Sent de komende jaren een extra vraag naar de duurzame warmte van warmtenetten. “Het warmtenet van Vattenfall is de komende jaren uit te breiden met nieuwe duurzame bronnen. Denk aan geothermie, waterstof en warmte uit nabijgelegen datacenters. Daarmee zorgen we voor duurzame warmte-oplossingen die op allerlei plekken in de regio Arnhem toepasbaar zijn.”

Meer weten?

Wil je meer informatie over het gebruik van het warmtenet in de Arnhemse regio en het effect ervan op de uitstoot van koolstofdioxide in de omgeving? Lees dan hier verder.


Geef een reactie