Wat doen we met de lege winkels?

In middelgrote steden vertonen de winkelstraten veel lege plekken. Grote winkelketens zijn omgevallen, kleine zelfstandige zaken stoppen er mee. Een gehavend beeld blijft achter, waarin de makelaarsborden domineren, naast de in het oog springende posters met schreeuwende teksten en kreten als SALE. De nog wel aanwezige winkels hebben een doorlopende uitverkoop nodig om de nog resterende bezoekers tot aankopen te verleiden. Duizenden lege winkels, wat is de oplossing? In NRC van 9 augustus 2019 is een vijftal oplossingsrichtingen vermeld: Verlaag de huur, wacht rustig af, zet er horeca in, verbouw de ruimte en verander de bestemming.

Leegstaande winkelpanden raken beleving winkelstraten

In de afgelopen zeven jaar zijn er in Nederland duizend schoenenwinkels verdwenen. In 2012 waren er nog 3470 vestigingen, in augustus 2019 waren er nog 2450 over. Dit blijkt uit een rapport over de retailbranche dat ABN Amro in september 2019 heeft gepubliceerd. In veel andere branches zien we soortgelijke trends. Het winkelgedrag van de consumenten verandert drastisch, digitaal shoppen is sterk in opkomst en winkels hebben moeite zich te onderscheiden of een ultieme klantervaring te bieden. En door het per eind 2019 aangekondigde vertrek van Hudson’s Bay blijven straks vijftien grote, prominente winkelpanden leeg achter. Door alle leegstand vertonen winkelstraten een minder attractief beeld, waardoor de beleving van de shopexperience onder druk staat. Het voelt als een gebit, waarin tanden en kiezen ontbreken en soms rotte plekken ontstaan. Dat vraagt sanering door middel van boren, vullen en polijsten. Of: andere bestemming, thematisering en branding. Ook een winkelstraat kan een merk zijn.

Welke perspectieven zijn er voor leegstaande winkelpanden?

Je hebt idealisme en realisme. Het ideaalbeeld biedt een perspectief, waarnaar we streven. Vraagsturing en samenwerking zijn belangrijke trends, die kleur geven aan de toekomst. Iedere marktpartij dient daar op één of andere wijze mee bezig te zijn. Dat levert een vraag-gestuurde en integrale aanpak op, waarmee de offline  winkelbeleving aanmerkelijk kan verbeteren. Er komen nieuwe vormen van winkelbeleving. Partijen, die beschikken over de beste klantcompetenties gaan daarmee aan de slag. Toekomstige winkels verkopen niet alleen, maar bieden maatwerk voor iedere klant, een hoge servicegraad en zijn gericht op het totaal ontzorgen van klanten. Dat zal allemaal niet vanzelf gaan. Er zal vooral hard gewerkt moeten worden om het ideaalbeeld te bereiken. Dat vraagt onverminderde inzet van ontwerpende, uitvoerende en beherende partijen. Dat vraagt vooral veel onderling respect, aandacht en inzet. Om te beginnen is een eerlijke diagnose van de huidige situatie gewenst. Als winkeliers eerlijk vaststellen waarin wordt tekortgeschoten, kunnen zwakke punten worden omgezet in sterke punten.

De toekomst van de detailhandel is ‘omnichannel’, waarin offline en online elkaar versterken. Onderscheidend vermogen is cruciaal: niet alleen voor retailers, maar ook voor winkelgebieden.

Welke partijen en met welke aanpak?

Niets is zo moeilijk te voorspellen, als de toekomst. Wij weten niet wat er morgen in de winkelstraten zal gebeuren, laat staat dat we zekerheid hebben over wat er op langere termijn plaatsvindt. Ontwikkelingen gaan ook steeds sneller. Als je vandaag iets hebt uitgevonden, is dat volgend jaar gemeengoed. Om voorop te blijven lopen, moet je steeds verder vooruit kijken. Een sterke antenne voor wat er leeft en broeit in de samenleving, is onontbeerlijk. Innovatie geeft kleur aan de huidige periode van opleving en bloei. Zo’n periode kent – zoals elke economische cyclus – een oorsprong, een doorgangsfase en een aftakeling. Het begint ergens, het sijpelt door, het krijgt allerlei vertakkingen, het wordt een hoofdstroom, het krijgt een bedding, er ontstaat een golfstroom, het krijgt te maken met weerstand, het verhevigt zich, het valt uiteen, het verzandt, het ijlt nog wat na en het strandt. Ondertussen ontstaat er een nieuwe beweging, die een soortgelijke ontwikkeling doormaakt. Zo is het in de achterliggende decennia steeds gegaan. Zo zullen nieuwe winkelvormen zich uitkristalliseren tot vaste verschijningsvormen op meerdere plaatsen

Als een winkelbedrijf zich richt op het leveren van meerwaarde, zal het in de komende periode van tien jaar zijn waarde behouden. Voor bouwondernemers en toeleveranciers is dit een aanlokkelijk perspectief. Zij kunnen van de dynamiek in het winkellandschap een uitdaging maken en meedenken i.c. vooruitdenken over vraagstukken van amovatie, aanpassing en uitrol, die de winkelgebieden in ons land in de komende jaren een nieuw aanzien zullen geven. Dat zijn gebieden waar het prettig verblijven is als mix tussen recreëren en consumeren, als combinatie van horeca en aankopen, als samenloop van aandacht en service. Daar voelt de consument zich anno 2020 wel bij, daar vaart de retailsector goed bij en daar kan de bouwsector een stuwende kracht bij zijn.

 

Buurtbewoners zien wat gebouweigenaren niet willen weten

 

Utrecht verandert snel. Een stad vol dynamiek. Als je vanuit Maarssen de stad binnenrijdt, de weg langs de oostkant vervolgt en via de Berenkuil de stad verlaat, heb je veel gezien. Grootschalige tuincentra. Een belastingkantoor, dat wordt gesloopt om plaats te maken voor een nog hoger woongebouw. Een woonwijk, die herrijst. Een veemarkt heeft het veld geruimd voor woningbouw. Moderne stedenbouw en eigentijdse architectuur geven de stad een aansprekend gezicht. Dat gezicht kent de nodige rimpels en oneffenheden. Leegstaande winkels zijn als puisten die zich moeilijk laten verwijderen. Wat kan de bestemming zijn van een leegstaande winkel? Gebouweigenaren en bouwprofessionals hebben geen antwoord. Voorbijgangers zien vaak ongekende perspectieven. Buurtbewoners zien mogelijkheden. Leegstand schijnt voor eigenaren fiscaal aantrekkelijk te zijn, maar is voor de omgeving sociaal ongewenst. De stad vraagt een samenhangend en levendig geheel van aansluitende bebouwing en voorzieningen. Daar past geen duister ogend en hol klinkend bouwblok in. Er wordt weleens gezegd: ‘Er is geld genoeg, maar het wordt niet uitgegeven.’ Datzelfde gaat op voor ideeën. Er zijn ideeën genoeg, maar ze belanden niet op de goede plaats. Gebouweigenaren zouden bij elk leegstaand gebouw ideeënbussen kunnen plaatsen. Voorbijgangers kunnen daarin hun ideeën kwijt. Iedere week kunnen de ideeënbussen geleegd worden. Een onverwachte stroom aan mogelijkheden dient zich aan. Het gemeentebestuur een nuttige rol spelen en de ingediende ideeën beoordelen, wegen en verder uitwerken. Daarbij is de betrokkenheid van marktpartijen uit alle schakels van de bouwkolom gewenst. Een architect kan het niet alleen. Een bouwer is afhankelijk van anderen. Een installateur kan al helemaal niets, zonder dat het nodige voorwerk gedaan is. Maar met elkaar kunnen ze alles. Transformatie van leegstaande gebouwen vraagt een integrale aanpak. Samen sterk van ontwerp naar uitvoering tot beheer. Als er maar een idee is. Een idee, dat perspectief biedt voor een leegstaand gebouw. Een nieuwe functie. Anders denken leidt tot ruime perspectieven. Anders werken brengt nieuwe mogelijkheden met zich mee. Bij veel kruispunten staan blikvangers. Voorbijgangers kunnen daarin lege blikken gooien. Bij leegstaande gebouwen kunnen we ideeënbussen plaatsen. Voorbijgangers kunnen daarin hun ideeën kwijt. Een goed idee is het begin van de oplossing. Er kan meer dan wij vaak voor mogelijk houden. Als van alle goede ideeën een groter deel tot uitvoering wordt gebracht, krijgt de stad een nog beter gezicht. Het past ondernemers in de bouwsector om hierin verantwoordelijkheid te nemen. Zoals de auto-industrie een sloopregeling kent, de witgoedsector een demontageheffing heeft, de frisdrankindustrie statiegeld heft, zo kan de bouwsector zich niet onttrekken aan de levensduurproblematiek van de gebouwde omgeving. Steden en dorpen veranderen steeds sneller, de gebouwen zullen ook steeds sneller van functie wisselen. Wat een uitdaging!


Over de auteur: Piet M. Oskam

Piet M. Oskam, oprichter/directeur Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom (CIB) in Zeist. Boegbeeld van vernieuwing in de bouwsector. Sterke visie op de voordelen en gevolgen van procesintegratie voor marktpartijen in de gehele bouwkolom. Kiest positie en laat de gevestigde orde op de grondvesten trillen. Loopt niet weg voor weerstanden en bezwaren. Typische ondernemer met een eigenzinnige kijk op vernieuwing. Loopt voor de muziek uit, maar weet dat anderen achter deze muziek aankomen. Initiator van baanbrekende bouwconcepten, waarvan vele marktpartijen uit alle schakels van de bouwkolom de vruchten plukken. Piet M. Oskam is een gedreven en bevlogen spreker over innovatieve thema’s en staat garant voor een boeiende interactie met de toehoorders en deelnemers aan bijeenkomsten. Treedt op verzoek op bij bouworganisaties en vastgoedsociëteiten met spraakmakende presentaties. In talrijke tijdschriftpublicaties heeft hij vele facetten van het bouwproces belicht. Oskam is vaste columnist van het dagblad Cobouw. Ook in boeken heeft Oskam blijk gegeven van zijn inzicht in innovatieve bouwprocessen. In 2009 verscheen van hem bij de Regieraad Bouw ‘Bouwen is het creëren van kansen’ en in 2011 publiceerde Sdu Academic Service van hem ‘Bouwen met vertrouwen’. Vanaf de start levert hij inhoudsvolle bijdragen aan BouwKennisBlog.

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP