This is your wake-up call!

De bouwsector blijft me verbazen. Terwijl de woningmarkt explodeert, het aantal vaklieden sterk terugloopt en de prijzen en levertijden voor bouwmaterialen door het plafond schieten, aanvaardt de bouwkolom massaal deze omstandigheden om gewoon op de oude voet verder te gaan. Kunnen daarmee de uitdagingen van morgen worden opgelost?

De bouwers die ik spreek hebben het allemaal even druk, klagen dat ze moeilijk aan personeel kunnen komen en zien prijzen en levertijden van materialen snel oplopen. Ondertussen zijn opdrachtgevers de crisis te boven en zetten zij massaal projecten in de markt om de achterstanden uit de crisistijd weer in te halen. Er is een schrijnend en oplopend woningtekort op steeds meer plekken in Nederland. De verduurzamingsopgave ligt achter bij de doelstellingen, terwijl de doelstellingen voor de nabije toekomst door de klimaatafspraken in Parijs alleen maar ambitieuzer worden.

De omzetpotentie in de markt is vanaf 2016 enorm toegenomen, maar de bouwkolom heeft niet het vermogen om deze potentie volledig benutten en lijkt daarin te berusten. En dat terwijl de meeste problemen die de bouwbedrijven nu ervaren, niet van vandaag op morgen zijn ontstaan. Het tekort aan vaklieden hangt al jaren boven de markt en werd door de ontslaggolf van de crisis alleen maar verder versterkt. Dat prijzen en levertijden van materialen na de crisis zouden oplopen, is ook een gegeven. Waarom is er niet pro-actief gehandeld om de problemen van nu te voorkomen? Als dit tijdelijke problemen zouden zijn, was er nog niet zo veel aan de hand. Dat is echter niet het geval. De omstandigheden van nu gaan morgen en overmorgen niet zomaar veranderen.

Afwachtende houding

Onder de toenemende projectdruk zie ik bouwbedrijven steeds harder rennen om de werkzaamheden die ze uitvoeren te managen. Het aantal opleverpunten neemt toe en projecten lopen vertraging op. Nog steeds wordt het merendeel van de projecten uitgevoerd in een traditioneel werkproces, waarbij zowel in de voorbereiding (bestek, tekeningen, aanbesteding, vergunning en werkvoorbereiding) als in de uitvoering (stenen stapelen, leidingen knopen, tegels zetten) een zeer inefficiënt proces wordt gevolgd. De focus ligt nog steeds op ‘de dingen zo goed mogelijk doen’ in plaats van ‘de goede dingen doen’ en daardoor lopen de achterstanden op de bouwdoelstellingen alleen maar verder op. Nog steeds is in het grootste deel van de markt het devies ‘U vraagt, wij draaien’, waarbij het voldoen aan de minimale eisen van de wet en de opdrachtgever het ultieme doel van de organisatie is. Soms vragen de opdrachtgevers om zo’n aanpak, maar steeds vaker ontstaat er in de samenwerking juist de ruimte om de zaken fundamenteel anders aan te pakken en daarmee het verschil te maken. Tijd voor een reset!

Een kleine kopgroep met een groot peloton

Waar blijven de antwoorden die we morgen nodig hebben? Die antwoorden zijn in aantocht. Een deel van de bouwkolom is daadwerkelijk in transitie. Radicale bouwinnovaties worden ontwikkeld en vinden voorzichtig hun weg naar de markt. Geprefabriceerde woningconcepten en industrieel geproduceerde totaalcomponenten doen hun intrede in de bouwkolom. Denk aan slimme integrale oplossingen voor specifieke vastgoeduitdagingen zoals de One van Heijmans, Morgen Wonen van Volker Wessels en innovatieve Nul op de Meter concepten die een woningmetamorfose in vijf werkdagen waarmaken.

Ook buiten de bouw komen nieuwe spelers met slimme oplossingen. Tesla levert binnenkort complete zonnedaken en het zou mij niets verbazen als IKEA binnenkort ook in Nederland met een eenvoudig, doe-het-zelf woningbouwconcept met en frisse insteek gaat komen. De koplopers zetten stappen en wakkeren de vraag aan. De vraag zal echter snel het beschikbare aanbod overstijgen. Terugvallen op een aanbieder die slechts een traditioneel bouwproces kan aanbieden, is voor de opdrachtgevers van morgen geen optie meer. De marktpotentie wordt, aangewakkerd door de oplopende personeelstekorten, een oplopend woningtekort en groeiende duurzaamheidsambities snel groter dan de koplopersgroep aan kan. In het peloton fietsen voelt veilig, vertrouwd en kost relatief weinig inspanning. Het levert echter nooit een medaille op wanneer het niet lukt om de koplopers voor de finish in te halen. En één klein foutje leidt bovendien al snel tot massale valpartijen.

Daarom is mijn advies aan de bouwers uit het peloton voor 2018: pak de nieuwe realiteit met beide handen beet en ga er pro-actief mee aan de slag. Maak, ondanks de drukte, capaciteit vrij voor denktanks, R&D en integrale samenwerking met de juiste partners. Creëer een succesvolle toekomst door definitief over te stappen van het leveren van handjes om uit te voeren wat de klant voorschrijft naar het leveren van oplossingen waarvan de klant nog niet weet dat hij er nu al om kan vragen…


Over de auteur: Sean Vos

"De bouwsector kan een enorme innovatieslag maken door projecten seriematiger aan te pakken en projectoverstijgend samen te werken..." Mijn visie: met samenwerking en opschaling kom je verder. Door projectoverstijgend samen te werken, kunnen de faalkosten in de bouwsector flink omlaag. Bovendien opent dit mogelijkheden voor innovatie en cocreatie, omdat ontwikkelkosten over meerdere projecten én meerdere samenwerkingspartners kunnen worden verdeeld. De huidige bouwtraditie lijkt hier echter niet op ingericht. Het is daarom tijd voor verandering. Ik weiger te geloven dat de bouwsector tradioneel is en zal blijven. Liever ga ik de uitdaging aan. Wie nooit iets probeert, zal immers nooit iets veranderen... Met deze visie ben ik drie jaar geleden begonnen met SlimRenoveren, een advies- en productontwikkelingsbureau voor het vakgebied renovatie. Samen met mijn collega Doris de Bruijn ontwikkel ik concepten en producten voor het seriematig verbeteren van de bestaande (woning)voorraad en help ik opdrachtgevers bij de implementatie daarvan. Een mooie uitdaging in een markt die zich op dit moment razendsnel ontwikkelt!

Geef een reactie