This is the moment(um)!

Vijf redenen waarom Nederland klaar is voor versnelling van de energietransitie

Kijkend naar het verloop van de energietransitie, dan kunnen we concluderen dat René Froger met zijn ‘This is the Moment’ in 1995 een paar decennia te vroeg was. Terwijl het adagium ‘een beter milieu begint bij jezelf’ de Nederlander moest overtuigen om stappen te nemen, gebeurde er weinig en wachtte men af. Bijna 25 jaar later staat Nederland er heel anders voor, en is mijn stelling dat hét momentum om grote stappen te maken, nu is ontstaan. This is the Moment! Waarom ik daarvan overtuigd ben? In deze blog licht ik het toe.

1. Groningen beeft, we moeten van het aardgas af

Ik schrijf bewust AARDgas omdat we af moeten van fossiele brandstoffen en de noodzaak alleen maar urgenter is geworden nu Groningen te maken heeft met aardbevingen. Klimaatverandering is voor veel mensen een ongrijpbaar onderwerp, maar de beelden van onbewoonbare woningen, geschrokken en boze Groningers en scheurende muren zijn dat zeker niet. Wanneer ik vijf jaar geleden op een bewonersavond stond te vertellen over energiebesparende maatregelen, had een groot deel van het publiek wel enige notie van het onderwerp, maar leefde het niet. Men had liever dat de woningcorporatie investeerde in woningkwaliteit in plaats van energiebesparende maatregelen. Wanneer ik anno 2019 een zelfde verhaal houd, krijg ik de vraag wanneer de woningen nu eindelijk gasloos worden gemaakt en is men teleurgesteld wanneer er slechts een tussenstap naar gasloos wordt gepresenteerd.

2. Klimaatverandering is voelbaar geworden voor iedereen

Hoewel er iedere verkiezingsronde weer een flink aantal klimaatontkenners verkondigt dat het tegengaan van klimaatverandering vooral een geldverslindende hobby is zonder noodzaak, is klimaatverandering voor iedereen zichtbaar en voelbaar geworden. De hitterecords en droogte van 2018 domineerden het nieuws en de wereldwijde gevolgen van klimaatverandering halen wekelijks meermaals de avondjournaals en de kranten. Juist de discussie die de klimaatontkenners iedere keer weer opengooien zorgt ervoor dat de aandacht voor klimaatverandering alleen maar groter wordt en mensen dus ook gaan nadenken over wat zij zelf kunnen doen. Met de klimaatontkenners als gezamenlijke vijand groeit bij steeds meer mensen de behoefte om ook een steentje bij te dragen aan een duurzamere wereld. Dat daarbij in veel gevallen ook aanzienlijke besparingen en comfortverbeteringen te behalen zijn, werkt absoluut mee. Energie besparen heeft daardoor grote overeenkomsten met deelnemen aan de Postcodeloterij. Je doet iets goed voor anderen, maar hebt er zelf ook iets aan. En bovendien: als de buren meedoen, kun je toch zelf niet achterblijven?

3. We doen het voor onszelf, niet voor onze planeet

Waar we in de jaren negentig nog vooral bezig waren om door energiebesparing de aarde te redden, is het besef ontstaan dat de aarde ook bij extreme klimaatverandering gewoon blijft draaien en zal overleven. Het is juist de mensheid die zich (naast heel veel andere flora en fauna) zorgen moet maken over de gevolgen. We isoleren dus niet langer om de aarde te redden, maar om zelf letterlijk het hoofd boven water te houden. We plaatsen geen zonnepanelen voor een beter milieu, maar om extreem weer, overstromingen en mislukte oogsten tegen te gaan. Nu de gevolgen van gaswinning en klimaatverandering dominanter worden en door aandacht van de media dichterbij worden gebracht, raakt het ons sterker en zijn we eerder geneigd om actie te ondernemen.

4. De eerste stappen zijn gezet en dat smaakt naar meer

Hulde aan de zonnepanelen! Hoewel ze volgens de trias energetica geen logische eerste stap zijn, hebben ze er wel voor gezorgd dat huiseigenaren en huurders massaal een eerste stap naar energiebesparing hebben genomen. Aangewakkerd door de lage rentestand en een meer dan goed rendement op zonnepanelen, zien mensen het niet primair als een maatregel om klimaatverandering tegen te gaan, maar als een gezonde investering. Het gevolg: zonnepanelen veroveren de Nederlandse daken en de volgende stappen zijn ook gezet: zonnevelden en windmolenparken worden steeds beter geaccepteerd en op grote schaal over Nederland uitgerold. Huishoudens die te maken krijgen met een versleten CV-ketel vragen zich af of ze nog wel in een apparaat op fossiel gas moeten investeren en kiezen vaker voor een warmtepomp of andere duurzamere manier van verwarmen.

5. De Haagse klimaatsoap duurt te lang

Terwijl de nieuwe generatie massaal protesteert in Den Haag om meer actie af te dwingen, steggelt de politiek nog steeds over de invulling van het klimaatakkoord en de pijnlijke, moeilijke stappen die nodig zijn. Ondertussen raken we steeds verder achter op de doelstellingen en lopen er rechtszaken om meer maatregelen af te dwingen. De media smullen ervan en brengen het in onze huiskamers. Dit alles maakt pijnlijk duidelijk dat verandering van koers niet zomaar in te zetten is, maar steeds meer Nederlanders dat wel verwachten. Het draagvlak voor het sluiten van kolencentrales groeit, een dag in de week geen vlees eten wordt steeds normaler en ook het bedrijfsleven ziet dat er met duurzame maatregelen niet alleen een boterham te verdienen is, maar ook de klanten het waarderen wanneer meer wordt gedaan dan de regels voorschrijven. Ook rondom het thema klimaatverandering verandert Nederland dus langzaam in een participatiemaatschappij en nemen burgers en bedrijven het heft in eigen hand.

Nu het momentum nog benutten…

Dit is dus hét moment om te versnellen en te verbreden. De bouw zet belangrijke stappen voorwaarts, maar wordt het momentum daarbij wel optimaal benut? Is de versnipperde bouwsector in staat om de groeiende behoefte aan duurzaam wonen in te vullen en tot een gezonde businesscase met goed productaanbod te maken? Een aantal signalen laat zien dat dit niet zo is en dat baart me zorgen. In plaats van versnellen, loopt er door de hele sector discussie over wat nu wel en niet werkt.  Moeten we nu van het gas af, of juist waterstof omarmen? Warmtepompen zijn ingewikkeld, duur en maken herrie, dus kun je er beter niet aan beginnen. Industrialisatie is niet te doen, want iedere woning is anders. Het zijn zomaar wat uitspraken die ik regelmatig om me heen hoor en de commercieel kansrijke versnelling van de energietransitie blokkeren. Als professional heb ik verstand van zaken en kan ik deze opmerkingen op waarde schatten. Maar als woningeigenaar of huurder word ik hiermee rechtstreeks het ondoordringbare woud van desinformatie, complottheorieën en besluiteloosheid in gestuurd. Waar moet ik beginnen? En wie spreekt nu de waarheid en heeft écht kennis van zaken?

Net als de wetgever is de bouwkolom een olietanker die niet zo makkelijk van koers verandert. Naast een groepje koplopers is er een groot peloton dat het liefst de oude koers vasthoudt. Het is eenvoudiger om een klant te vertellen dat toepassing van een innovatie toch echt geen goede keuze is, dan zelf te te moeten investeren in kennis en ervaring om deze innovatie tot een succes te maken. Het is eenvoudiger om onder het mom van de enorme nieuwbouwvraag lobby te voeren om strengere bouwregelgeving te voorkomen, dan te innoveren in woningen die beter presteren dan de wetgever voorschrijft. Nu het momentum echter daar is, komt het peloton hiermee niet meer weg. Woningeigenaren, corporaties en huurders willen stappen zetten en vragen om betaalbare, effectieve en opschaalbare oplossingen. Corporaties vragen bij nieuwbouw meer en meer om Nul op de Meter woningen in plaats van EPC-0,4 woningen. Huurders willen weten wanneer hún woning van het gas af gaat.

De koplopers investeren in opschaling, industriële maatwerkproductie, maar de massa moet volgen om de laatste hobbel in opschaling en kostprijsreductie echt te nemen. We staan aan de vooravond van de introductie van het woningbouwequivalent van de T-Ford. Wie durft (fors!) te investeren in de lopende band voor nieuwbouw en woningrenovaties en daarmee de kloof naar échte opschaling en prijsreductie te dichten? Wie durft lange termijn rendement voorrang te geven op korte termijn winsten? Worden het de bouwpartijen die nu stevig in het zadel zitten, of juist de slimme outsiders zonder bestaande bouwbelangen die de bouw gaan veroveren? Of sluipt het momentum in stilte voorbij zonder het te benutten?


Over de auteur: Sean Vos

"De bouwsector kan een enorme innovatieslag maken door projecten seriematiger aan te pakken en projectoverstijgend samen te werken..." Mijn visie: met samenwerking en opschaling kom je verder. Door projectoverstijgend samen te werken, kunnen de faalkosten in de bouwsector flink omlaag. Bovendien opent dit mogelijkheden voor innovatie en cocreatie, omdat ontwikkelkosten over meerdere projecten én meerdere samenwerkingspartners kunnen worden verdeeld. De huidige bouwtraditie lijkt hier echter niet op ingericht. Het is daarom tijd voor verandering. Ik weiger te geloven dat de bouwsector tradioneel is en zal blijven. Liever ga ik de uitdaging aan. Wie nooit iets probeert, zal immers nooit iets veranderen... Met deze visie ben ik drie jaar geleden begonnen met SlimRenoveren, een advies- en productontwikkelingsbureau voor het vakgebied renovatie. Samen met mijn collega Doris de Bruijn ontwikkel ik concepten en producten voor het seriematig verbeteren van de bestaande (woning)voorraad en help ik opdrachtgevers bij de implementatie daarvan. Een mooie uitdaging in een markt die zich op dit moment razendsnel ontwikkelt!

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP