Stof, herrie, gedoe en bouwfouten

herrieGaat bouwen wel over techniek? Vraag een willekeurige leek wat zijn associatie is met (ver)bouwen en de kans is groot dat je associaties krijgt in de categorie stof, herrie en gedoe. Om over de bouwfouten-horrorverhalen maar te zwijgen. Vraag een willekeurige technicus waar bouwen over gaat en hij (bijna nooit een zij trouwens) begint over druksterkte, EPC-waarde, dampdiffusie of corrosiebestendigheid. Een volkomen ander begrippenkader, een andere wereld.

Die twee belevingswerelden komen maar moeilijk samen. Het lijkt alsof ze in elkaars blinde vlek zitten. Een technicus snapt niet dat een bewoner een voorkeur heeft voor simpele oplossingen en een welhaast intuïtieve afkeer heeft voor techniek. Een bewoner heeft er geen begrip voor dat hij een installatie moet bedienen. Jaarlijks onderhoud zou toch voldoende moeten zijn, net zoals bij een auto. Je twijfelt er toch ook niet aan dat de airbag het doet als je ‘smorgens de file in duikt?

Opmerkelijke rolwisseling

En dat onbegrip gaat ver. Ik zie zelfs een opmerkelijke rolwisseling bij technici zelf. Ook die zijn behalve deskundig, toch ook vooral mens. Tot mijn verbijstering probeerden collega’s tijdens de afgelopen hete zomerweken  de temperatuur in hun werkkamer met het raam te regelen: airco op 15 oC en een raam open op een zonbelaste gevel, terwijl het buiten rond de 35 oC in de schaduw was. Tijdens (post-)HBO-opleidingen was het mechanisme van opwarming met hen behandeld.  Theorie omzetten in gedrag en praktische keuzes  blijkt dus echt moeilijk te zijn.

Dat wreekt zich vaak bij renovatieprocessen. Bouwer, verhuurder en adviseur leggen uit dat de energiebesparende maatregelen lagere woonlasten opleveren. De bewoner is sceptisch over het voorgespiegelde voordeel, kan de ingreep niet overzien en zegt nee. Weg 70% draagvlak.

Hulp vanuit de zachte kant

Een technicus kan dus wel wat hulp gebruiken vanuit de ‘zachte kant’. We hebben de gedragswetenschappen in feite links laten liggen. Prof Anke van Hal van Nijenrode en TU-Delft heeft er meermalen op gewezen. Als je dat laat doordringen, dan zijn de echte innovaties in de bouw niet de techniek, niet het proces, maar gaat het om het perspectief. Echt beseffen waar belangen van partijen zitten, waar weerstanden zitten en wat kansen zijn. Dat als uitgangspunt nemen. We zoeken dus naar processen die weerstand voorkomen omdat ze aansluiten bij de belangen van alle stakeholders. Techniek is dan een middel en geen doel.

Bouwen gaat om het realiseren van een goed en gezond binnenklimaat om in te wonen of te werken tegen redelijke kosten. Als we dat als uitgangspunt nemen, dan is de kloof te overbruggen. En natuurlijk gaat (ver)bouwen dan ook over techniek; een beetje.


Over de auteur: Harm Valk

Harm Valk is senior adviseur energie en duurzaamheid bij Nieman Raadgevende Ingenieurs. Hij is betrokken bij een breed scala aan adviestrajecten, veelal op het snijpunt van de bouw- en installatietechniek. De bestaande bouw loopt als een rode draad door zijn loopbaan die begon bij een woningcorporatie in Rotterdam. In zijn advieswerk stelt hij ‘kwaliteit’ en ‘integraliteit’ centraal, met de bewoner of gebruiker daarbij in het vizier. Dat betekent ook over de grenzen van het eigen vakgebied heen kijken om te komen tot nieuwe inzichten en oplossingen. Daarbij altijd een open oog voor innovatieve oplossing aan de ene kant en het realiteitsgehalte anderzijds. Harm Valk spreekt en schrijft regelmatig over het praktisch realiseren van een duurzame gebouwde omgeving. Naast zijn werk bij Nieman is hij voorzitter van de normsubcommissie Energieprestatie van Gebouwen (EPG) van NEN.

Geef een reactie