Het verdienmodel in de bouw is ….

….. is als een te volle mand met langzaam rottend fruit. Ik kies voor het beeld van een fruitmand, omdat kostprijsberekening door partijen in de bouwkolom sterk lijkt op het vergelijken van appels met peren. In de huidige markt gunnen partijen elkaar geen rendement, geen dekking van de kosten, waardoor die bonte fruitmand langzaam aan het rotten is.

Waarom loopt het zoals het loopt?

Ik ben van mening dat het noodzakelijk is dat mensen hun belangen openlijk delen als zij gaan samenwerken. Hun gedrag wordt immers bewust of onbewust gestuurd door de belangen die zij hebben. De belangen van samenwerkende partijen in de bouw lopen sterk uiteen, behalve daar waar het geld verdienen betreft. Want elke ondernemer wil zijn kosten dekken en een bepaald rendement realiseren. Dat geldt voor alle partijen in de bouwkolom. Het gekke is dat in de huidige bouwcultuur dat punt vergeten lijkt te worden: men probeert elkaar een hak te zetten, uit te wringen door ‘scherp in te kopen’. De eis is daarbij dan ook nog dat de kwaliteit optimaal is.

Partijen worden hierdoor gedwongen om dekking van hun kosten en risico’s én het realiseren van een rendement in het bouwproces te versleutelen. Iedereen loopt daarmee zijn eigen belang achterna, waardoor het gemeenschappelijk belang ondersneeuwt.

Ieder voor zich

Laten we de verschillende partijen eens langslopen om het bovenstaande te verduidelijken:

Opdrachtgevers hebben er een belang bij dat een project binnen de gestelde projectkaders (Geld, Organisatie, Tijd, Informatie en Kwaliteit) wordt voorbereid en afgerond. Het ‘spel’ tussen marktpartijen en opdrachtgevers is vele jaren gespeeld buiten die projectkaders: discussies over meerwerk. Gevolg is dat inkopers van opdrachtgevers steeds scherper zijn gaan inkopen (pay back time). In eerste instantie werd bouwbedrijven nog een dekking van de algemene kosten van 6% gegund (de zogenaamde commerciële AK). Zeker de afgelopen tijd worden projecten in de markt gezet tegen ‘nul onder streep’: geen dekking van de algemene kosten, geen rendement. De financiële druk bij woningbouwcorporaties als gevolg van de verhuurdersheffing versterkt dit gedrag. Menig opdrachtgever is inmiddels een paar dagen op een Lean cursus geweest. Wat daarvan is blijven hangen is het verkorten van de doorlooptijd door het plakken van post-it briefjes met alle partijen. Verkorting van 10% tot 30% van de oorspronkelijk geplande projectduur wordt daarbij als lonkend perspectief gezien. Dus, na de selectie van partijen (op laagste prijs) gaan we nog eens plakken om de doorlooptijd te verkorten.

Bouwbedrijven zijn gewend hun algemene kosten, risico en rendement te berekenen over de totale projectomzet. De directe kosten van een project (uren en materialen) worden begroot, boven de streep. Het absolute bedrag van de begrote bedrijfsvoeringskosten wordt per project vertaald in een percentage onder de streep. Daar waar dat percentage door de opdrachtgever geschrapt wordt, of waar de bouwer zelf besluit ‘er scherp in te gaan’ moeten die bedrijfsvoeringskosten dus op een andere manier gedekt worden. Daar zijn een paar manieren voor:

  • Zelf scherp in gaan kopen: vraag bij 10 onderaannemers een offerte, selecteer de laagste prijs en ga daar nog eens mee onderhandelen
  • Boven de streep, dus in de directe kosten, wat ‘buffers’ bouwen. Mogelijkheden zijn inschatting van manuren en materialen. Dat wordt echter lastig op het moment dat de opdrachtgever besluit om het project nog eens in een pull planning te bekijken. Het mogelijke vet dat de bouwer in het bouwproces had zitten wordt er op die manier uitgewerkt. Gevolg: geen dekking onder de streep en geen extraatjes boven de streep. U kan zich voorstellen hoe betrokkenen tegen die achtergrond met post-it briefjes gaan plakken. Zal dat tot een ideale planning leiden?

 

Co-makers (dat noemde we vroeger onderaannemers) hebben hun eigen rekenmethodieken. Zo rekenen veel installatiebedrijven met uurtarieven. In dat tarief zit de dekking van de personeelslasten, van busjes, materialen en een deel van de bedrijfsvoeringskosten. De huisvestingskosten worden gedekt door de provisie op de inkoop. De tegelzetter en stukadoor rekent met een vierkante meter prijs. Daar zit alles al in. Voor dat soort bedrijven is het verdienmodel simpel: zo veel mogelijk uren of vierkante meters wegzetten en zo slim mogelijk inkopen (hoge provisie). Het belang van die partijen is een project staat dus veelal haaks op het gezamenlijk optimaliseren van de doorlooptijd van het project. Zeker als dat betekent dat zij minder uren of minder vierkante meters kunnen realiseren, omdat dit het totaal ten goede komt. Dit gedrag wordt versterkt als de onderaannemers tegen een lage prijs aan het project mee mag doen. De kans dat deze partijen zich pro-actief in een pull planning op zullen stellen is tegen deze achtergrond gering.

Producenten en leveranciers werken met het volledig intransparante systeem van kortingen, gerelateerd aan de hoogte van de omzet (of het strategisch belang) dat de betreffende afnemer heeft. Zij worden pas in een laat stadium benadert om producten te leveren, veelal tegen een zo hoog mogelijke korting. Daarmee wordt volledig voorbij gegaan aan de (hoognodige) productkennis van producenten (veelal ook van groot belang voor de juiste montage) en aan de logistieke en digitale ontzegging door leveranciers. Door te werken met kortingen doen producenten en leveranciers niet alleen hu eigen potentiële meerwaarde tekort, maar wordt een helder beeld van de kostprijs een schier onmogelijke opgave.

Gevolg is dat elke partij bezig is om zijn eigen belangen veilig te stellen, hetgeen ten koste gaat van het resultaat. Risico’s zitten ergens verstopt in de prijs, kwaliteit en klanttevredenheid gaan overboord.

Kan het anders?

Het is goed mogelijk om te bouwen tegen een structureel lagere kostprijs, met dezelfde – of betere kwaliteit. Dat vereist dat betrokken partijen bij elkaar in de keuken gaan kijken, elkaars belangen snappen en zich daardoor anders gaan gedragen. Niet langer appels met peren vergelijken, maar netjes alle fruitsoorten bij elkaar.

Hoe dat gerealiseerd kan worden beschrijf ik in mijn volgende blog.


Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP