Het oor te luister leggen aan de reflectie van geluidsemissie: welkom in de zevende gevel

Stikstof. We voelen, ruiken, proeven, zien en horen er niets van maar toch zijn we een en al oor zodra de term wordt gebezigd. Blijkbaar luistert de ontwikkeling omtrent de uitstoot nauw genoeg om verandering te doen klinken. Ook de bouwkolom moet het horen: het stikstof-arrest zal de nodige impact hebben op de gebouwde omgeving. Vandaag even geen aandacht voor stikstof, maar ruimte voor een ander soort emissie, een ander geluid in de meest pure zin van het woord: akoestiek.

Toenemende migratie richting de stad leidt tot een toenemend aantal mensen dat te kampen heeft met geluidsoverlast. Steeds meer mensen verplaatsen zich naar een stedelijke omgeving, die bestaat uit meerdere geluidsbronnen: harde, reflecterende glazen en stalen gevels. De omni-directionele opstelling van geluidsbronnen zoals lucht- of autoverkeersgeluiden en hun reflectie op de gevels, leidt tot een gebrek aan zowel stille stedelijke binnenruimtes als comfortabele stille buitenruimtes. Ook zijn speelpleinen voor sommige omwonenden een doorn in het oog, aangezien de ‘pitch’ van kinderen vrij hoog ligt en zij een heftige speeldynamiek hanteren. Misofoon of niet, de stad heeft omgevingsgeluid in overvloede.

De urban soundscape

Of het nu een ontwerp voor een binnen- of buitenruimte is, nagedacht zou moeten worden over hoe de ruimte gaat klinken. Dit noemt men de geluidstechnische inrichting: de urban soundscape. Een concert is ongeveer 120 decibel. In een concertzaal vindt men het normaal dat er aandacht is voor akoestiek, tijdens het ontwerpen van woonwijken werd dit gedachtegoed echter niet altijd gedeeld. Dat terwijl er wel stedelijke geluidsnormen zijn volgens het NAG: voor een rustige woonwijk 45 decibel. ’s avonds is dit 40, ’s nachts 35 decibel.

Inrichting voor-, of achteraf?

Als de rijdende rechter geen soelaas kan bieden of een onafhankelijke derde wil laten beslissen, wordt er met mach 3 een akoestisch adviseur ingevlogen om zijn licht op de geluidsoverlast te laten schijnen. En zelfs al zijn veel wijken in Nederland tientallen of honderden jaren oud, ook met terugwerkende kracht kan er sprake zijn van inrichting. Geluidsreflectie, balkons, vegetatie, afscherming, (isolerende) ondergrond: alles heeft invloed. Toch toucheert de uitspraak ‘liever voorkomen dan genezen’ dergelijke situaties dikwijls en zou er meer verantwoordelijkheid aan de ontwerpkant moeten liggen.

Niet de akoestisch adviseur, maar de architect zou meer verantwoordelijkheid in de vormgeving moeten nemen. Materiaalkeus en fysica kunnen het verschil maken. De vooraf ingebedde inrichting moet een integraal onderdeel worden van planologen en architecten: dit is momenteel nog niet genoeg het geval. Geluid lijkt misschien moeilijk te voorspellen, toch zijn er voorbeelden die het tegendeel bewijzen. Neem de renovatie van de oude feestzaal ‘Scala’, in het theater van Unie der Zorgelozen in Kortrijk, gebouwd voor een habbekrats: twee miljoen euro. De geluidsisolatie naar buiten toe en andere akoestische details werden gedreven door een kritische blik consequent in de gaten gehouden, getest en waar nodig verbeterd: een relatief goedkoop pand met een grandioos akoestiek succes.

Geluidsniveaus vooraf ervaren

Architecten en planologen zijn bovengemiddeld goed in het visualiseren van hun plannen. Ook zijn er al tests gedaan met het geluid laten horen zoals het zou zijn, ontwerpen met geluid als case waardoor het geluidsniveau kan worden ervaren. In het geval van Lelystad Airport wellicht gunstig voor omwonenden, waardoor er – vooraf – een platform wordt gecreëerd voor dialoog, in plaats van het achteraf neerzetten van een geluidsscherm.

Geluidsemissie en de gevel

Hoewel het beter zou zijn als architecten en planologen het voortouw nemen, is er niet altijd een radicaal nieuwe manier van ontwerpen nodig. In geval van gevelontwerp hoeft er bijvoorbeeld geen nieuwe manier te worden geïntroduceerd, maar is er eerder een aandachtsverschuiving binnen akoestische parameters vereist. Op basis van akoestische metingen van de basis geometrie principes presenteert bijvoorbeeld onderzoek van de TU-Delft bekende gevelontwerpen en hun akoestische parameters met betrekking tot de reflectiemogelijkheden en functies in een gevel.

Nieuwe eisen op het gebied van stille binnen- en buitenruimtes van gebouwen vragen om nieuwe ontwerpparameters. De gevel is niet alleen een beschutting voor de binnenzijde, maar kan ook comfortabele ruimten buiten het gebouw bieden. Ingenieurs en architecten kunnen de geluidsbron niet veranderen, maar kunnen wel de impact op de omliggende stedelijke ruimte beïnvloeden door de reflectie van geluidsemissies op de stedelijke oppervlakken zoals gevels te beheersen. In een gevelontwerp kan het vermogen om geluid te reflecteren bijvoorbeeld worden afgestemd door het oppervlak aan te passen. Verdere technische details zullen we u besparen.

De nauw luisterende volgorde

Het wegwerken van zoveel mogelijk decibel binnen de gebouwde omgeving mag ook niet het streven zijn: helemaal stil is ook niet goed. Een stille stad, moet er niet aan denken. Ik weet nog goed dat ik vanuit mijn slaapkamer in ons kleine flatje op Rotterdam-Zuid de tram bij de Spinozaweg de bocht om hoorde gaan, met al het gekraak en gepiep van dien. Soms wekte het me op zondagochtend, maar boos maakte het me niet. Ik had immers een goede band met de tram, was blij dat hij zo dichtbij mijn huis reed en het gepiep had op een vreemde manier ook iets rustgevends.

Wellicht is dat een extra component bij het reparatieproces van geluidsoverlast. Heeft u last van een specifiek geluid, kijk dan of u er affiniteit voor kunt vinden. Geluidsoverlast is deels overgevoeligheid, deels acceptatie. Ga eens naar een buurtbarbecue, waar de luidruchtig spelende kinderen ook aanwezig zijn en bestudeer dit – waarschijnlijk onschuldige – kwaad eens van dichtbij.

Stoort u zich aan uw partner omdat zij haar sloffen niet van de grond tilt tijdens het lopen, probeert u zich dan voor te stellen dat dit energieloze geslof een kwast is op het witte doek van een kunstenaar.

Ontwerp, dialoog, overgevoeligheid, acceptatie.

Dat moet denk ik de nauw ‘luisterende’ volgorde zijn.


Over de auteur: Thomas Huykman

Thomas was ooit fiscalist in verschillende gedaantes, maar is sinds 2018 bij BouwKennis als marktinformatiespecialist lid van het salesteam. Houdt van praten, meedenken en informatiestromen. Zijn voornaamste taken zijn het maken van analyses, schrijven van verkoopplannen en het op een warme manier onderhouden van de klantenkring als buitendienstadviseur. Als de tijd het toelaat schrijft hij ook graag blogposts.

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP