Exit 2016, welkom 2017. Innovatie?

lightbulbMijmerend met de laptop daar waar deze thuis hoort, aan het einde van de werkweek. Weer een jaar werken bijna achter me, en een nieuw jaar to come. Een jaar werken in het nabije buitenland, in mijn geval omgeving Brussel. Op een fantastisch project, maar ook met een serieuze portie traditionele bouwellende er aan toegevoegd. Mijn opdrachtgever, een gerenommeerd Belgisch bouwbedrijf, heeft het project anderhalf jaar geleden uit een aanbesteding weten te veroveren, met een extra prijzenslag na het indienen van de offertes. Daarbij nog een keer flink door de knieën om de concurrentie buiten te houden. Project gescoord, en dan begint het spel: inkoopbudgetten bijstellen, meerwerk zoeken, en tegelijkertijd een onmogelijke projectplanning toch nog zien waar te maken.

In België bleek het niet veel anders dan in Nederland wat de kwaliteit van het bestek en tekenwerk betreft. Wat we nu bouwen heeft weinig van doen met hetgeen in het lastenboek is omschreven. Bijvoorbeeld: Als we de deel – aanneemsom van een zelfstandig onderdeel van het totale project vaststellen op 100%, eindigde dat na wat wijzigingen op ongeveer 290% van het oorspronkelijke percentage. Dat is betaald, maar wat is dan de kwaliteit van dat bestek?

Als afgevaardigde van de hoofdaannemer prijs je jezelf dan gelukkig

Vorming van meerprijzen buiten de concurrentiesfeer om, dat biedt ruimte. Zo is dat algemeen bekend in de traditionele aannemerssferen. Als dit soort toevalstreffers de basis moet zijn om de winstgevendheid van je organisatie op te kunnen funderen…

Maar hierbij ben ik aanbeland bij wat me dan steeds sterker frustreert: is dit nu de manier van werken waar de toekomst van de bouwwereld op gestoeld moet gaan worden? Is dit niet doen en blijven doen wat we al decennia lang niet meer moeten willen? Is dit tegemoet komen aan de klantwensen? Ook al vraagt die klant er zelf om, gezien de combinatie van de toenemende complexiteit van bouwprocessen, een mager tekort schietend bestek en uitvoeringsplanningen met een gebrek aan deugdelijke werkvoorbereiding van opdrachtgever/bouwmanagementbureau.

Ja, hier is een vertegenwoordiger van een hoofdaannemer aan het woord

Die ook nadenkt over de te wensen innovatie van de bouwwereld. Met andere omgangsvormen, andere samenwerking met respect voor elkaars kwaliteiten, in plaats van onderaannemers tot op het bot uit te knijpen en dan nog verwachten tot het laatste detail perfect bediend te worden. Betalen doen we dan al na 90 dagen.

Een afgevaardigde van een hoofdaannemer die uit diverse bronnen verneemt dat de innovatie van de bouwwereld gaande is, en zichzelf soms afvraagt: waar dan? Hoe? Ja, als partner en deelnemer van een beweging als Activate The New Builders (aanradertje) kom ik regelmatig in contact met andere partners/deelnemers die op enige wijze actief zijn met nieuwe samenwerkingsvormen in de bouw, maar verder ….

Ja, we gaan steeds meer gebruik maken van technieken als BIM

Dat is mooi, dat was enkele jaren geleden nog nieuw voor de bouwwereld, en als zodanig binnen de bouwwereld als innovatieve ontwikkeling te beschouwen. Buiten de bouwwereld, in productieomgevingen met geconditioneerde serieproductie als de auto – en vliegtuigindustrie, was dit kunstje al geruime tijd geïntroduceerd. Dus echt innovatief? Nee, de bouwwereld doet pakweg 10 jaar later wat de rest al deed. Met als manco dat het steeds op projectniveau gebeurt, met vele partijen éénmalig aan elkaar te verbinden. Wat het dan ook relatief duur maakt. Bij vormen van serieproductie gaat dat gemakkelijker, met een totaal anders kostenplaatje. Dan nog zouden we alle projecten intensief moeten BIMmen. Gezien het gemiddelde percentage faalkosten is BIMmen bijna gegarandeerd een winstgevende investering.

Ja, er zijn fabrikanten die nieuwe producten maken

Ook voor de bouwwereld, die deze producten presenteren alsof ze de bouwwereld gaan veranderen. Met alle respect voor de geïnnoveerde ventilatieroosters en warmte terugwin wisselaars, hoe innovatief jullie ook mogen zijn vernieuwd, dit is géén innovatie van de bouwwereld. Deze producten zijn nuttig benodigd in gebouwen, en alles wat met installaties te maken heeft wordt van steeds prominenter belang. Maar nee: innovaties en verbeteringen van een relatief gering onderdeel van een gebouw, dat is niet de innovatie van de bouwwereld.

Als ik zo vrij mag zijn, de echte innovatie van de bouwwereld zou op een totaal ander front moeten starten, wil er sprake zijn van INNOVATIE van de BOUWWERELD.

Innovatie van de bouwwereld zou moeten starten bij het hart van de bouwwereld, en dat is in mijn optiek nog altijd de hoofdaannemer die weet hoe opdrachtgevers en bouwmanagers anders bediend moeten worden. Zelfs al zijn die opdrachtgever en bouwmanager daar zelf nog niet van overtuigd. De hoofdaannemer die de laatste 5 tot 7 jaar primair bezig is geweest om te overleven, in plaats van innoveren. Daar blijft dan geen energie en tijd voor over. Los van de vraag in hoeverre de gemiddelde hoofdaannemer daar überhaupt mee bezig is.

De kern van innovatie van de bouwwereld is voor mij de wijze waarop de hoofdaannemers hun opdrachten weten te verwerven. De statistieken bewijzen het nog steeds, deels met “dank” aan onze overheden, dat ruim 60 tot 70% van de bouwopdrachten in concurrentie uit onderhandse of openbare aanbestedingen verworven worden.

Mijn gedachte: Aanbesteden zou bij de wet verboden moeten worden

Het aanbestedingsstelsel, dat in mijn optiek een grote belemmering vormt om veranderende samenwerking in de bouwwereld gestalte te geven. Onnodig duur, geldverslindend, en altijd partijen dwingend om in geforceerde budget – gerelateerde vormen van contact met elkaar geconfronteerd te worden. De praktijk leert dat je deze omgangsvorm zelden kunt definiëren als “samenwerken”.

Dezelfde praktijk is zo diep in de genen van hoofdaannemers ingebed, dat ze er al niet meer bij stil staan dat het anders zou kunnen. Hoofdaannemers die jarenlang op dezelfde wijze doorgaan met hetzelfde te doen wat ze voorheen ook al deden. Op korte termijn projectje scoren, in uitvoering nemen, en dan zien we weer verder. Lang leve de korte termijn als de lange termijn niet te overzien is. Opdrachtgevers en bouwmanagementbureaus doen er vrolijk aan mee, want ja, die geloven nog steeds dat “aanbesteden tot het beste inkoopresultaat leidt”. Een voornamelijk politiek gestuurd standpunt, want “we hebben toch meerdere partijen een kans gegeven”, en dan is de prijs marktconform. De inhoud van het project, het te realiseren object, hoe het bouwproces verloopt en hoe vervolgens de eindafrekening er uit ziet, dat moet dan nog blijken.

insanity

Hoofdaannemers, waar blijft jullie innovatie?

Een ziener als Steve Jobs (Apple) wist al dat mensen behoefte hadden aan mobiele telefoons met alle faciliteiten en speeltjes, terwijl die opdrachtgevers dat zelf nog niet in de gaten hadden. De ware innovatie waar de opdrachtgevers behoefte aan hebben, zonder dat ze het zelf realiseren, zijn producten van aannemers, waar deze aannemers zich in gespecialiseerd hebben. Aannemers die hun product zo slim, economisch en tegelijk van hoge kwaliteit weten te bouwen en aan de markt aanbieden, dat diezelfde markt niet anders kan doen dan deze te kopen. Aannemers/producenten, die met hun totaalproducten voor de markt uit lopen, in plaats van achter aanbestedingen aan kruipen.


Wie had 5 jaar geleden van Tesla gehoord? Nu de snelste stijger in de verkoop van auto’s. Zeg niet dat het niet kan.

Apple is 40 jaar geleden opgericht, en is nu één van de meest waardevolle bedrijven ter wereld. Zeg niet dat het niet kan.


Dat is niet meer de ontwikkelende aannemer die ergens een lapje grond verwerft om daar een x aantal woningen aan de markt aan te bieden zoals deze aannemer denkt at deze woningen moeten zijn, maar de aannemer die met zijn woningen voor de markt uit loopt om die met een innovatieve bouwmethode het juiste bouwproduct op maat van de klant weet te realiseren. Flexibel, kostenbewust, aangepast aan de individuele klantwensen, en snel.

Een bouwproduct dat ook voldoet aan de veranderende maatschappelijke verwachtingen. Flexibiliteit, maar vooral duurzaamheid. De aannemer die zich bewust is dat niet meer gebouwd wordt voor de eeuwigheid, maar tijdelijkheid. Desnoods met andere financieringsvormen. Die aan het eind van de cyclustijd het product terug neemt. Demontabel, en dat is iets anders dan slopen. Die er voor zorgt dat dat product in een volgende bouwvorm weer geïntegreerd kan worden.

Ook al kan dat tot gevolg hebben dan vele traditionele materialen verdwijnen. So what? Materialen die alleen als secundair vervangende grondstof gebruikt kan worden na sloop en veel transport, daar is geen toekomstig bouwen op gestoeld. Hoe fanatiek de diverse fabrikanten nu over al hun producten roepen dat deze duurzaam zijn. Terwijl het productieproces nauwelijks tot niet is veranderd ten opzichte van pakweg 20 jaar gleden, toen duurzaamheid een niet uit te leggen begrip was.

Welke materialen en toepassingen? De tijd zal het leren, hierover binnenkort meer in dit theater.

Heren aannemers, gaan we in 2017 de uitdaging aan?? Ik heb u voldoende stof tot nadenken en reflectie gegeven.

Reacties zijn van harte welkom. Mail naar lwal@cbt-bouw.nl.


Over de auteur: Leo van de Wal

Ik ben iemand met een onbeperkte interesse in de bouwwereld. Het functioneren van én in deze bouwwereld. Dat functioneren heb ik op een zo breed mogelijke basis gedaan. Mijn gehele werkzame leven ben ik werkzaam in de bouw. In alle voorkomende kaderfuncties in het uitvoerende bouwbedrijf Woning – en Utiliteitsbouw. Bij diverse bouworganisaties. Zowel hoofdaannemer als onderaannemer. Nieuwbouw, verbouw, renovatie, makkelijke en lastige bouwplaatsen, openbaar aanbesteed, onderhands aanbesteed, bouwteam, eigen project ontwikkeling. Ook project op basis van Design and Construct. Over geheel Nederland en ook projecten in Duitsland. Aanneemsommen alles tussen de 100 euro en 20 Miljoen. De bouweducatie is sinds 2006 ook mijn werkterrein. Als ontwikkelaar van lesstof (KOB, LOI) en trainer van bouwkundige trainingen (CBT). Sinds medio 2013 voer ik deze bouweducatie uit onder de eigen vlag van CBT-BOUW. Mijn trainingen en aanpak zijn sterk gericht om bouworganisaties en hun medewerkers hun bestaansrecht te kunnen laten continueren in de veranderende structuur en cultuur van de bouwwereld. De noodzakelijke verandering van deze structuur en cultuur! Mijn programma ‘Van Faalkosten naar Klantkansen’ is hier op gericht. Download gratis het bijbehorende E-book op www.cbt-bouw.nl Ik ben de auteur van het boek ‘Is de bouwwereld klaar voor de nieuwe werkelijkheid?’

Geef een reactie