De essentie van een veilige poort: van productie tot installatie en gebruik

Een poort is voor veel bedrijven een goede oplossing om de toegang tot het terrein te organiseren. Een robuuste barrière die dagelijks zijn werk doet. Een poort heeft echter regelmatig onderhoud nodig om goed te blijven functioneren. En nog belangrijker, om de veiligheid van de gebruikers te garanderen. In dit artikel gaan we in op alle zaken die van belang zijn om de poort veilig te houden. Kijk op de website van Heras voor meer artikelen over poortveiligheid. 

Poorten zijn er in verschillende soorten en maten. Denk aan draaipoorten voor voetgangers,
speedgates voor auto’s en schuifpoorten om de hele perimeter te sluiten. Allemaal manieren om de
toegang tot een terrein te regelen. En stuk voor stuk moeten ze voldoen aan strenge veiligheidseisen.
Maar wat mag u precies verwachten van uw leverancier? Wat doet een leverancier om te zorgen voor
een veilig product? Bij wie ligt de verantwoordelijkheid voor de poort als die op uw terrein staat? En
hoe voorkomt u dat een poort voor onveilige situaties zorgt? Op die vragen geven we uitgebreid
antwoord in dit artikel. Maar om die antwoorden te duiden, duiken we eerst in de definitie van een
veilige poort.

Wat is een veilige poort?
Een veilige poort moet voldoen aan verschillende wet- en regelgeving. Daarbij maakt de wet
onderscheid tussen handbediende poorten en elektrisch aangedreven poorten. Een elektrisch
aangedreven poort wordt gezien als een machine. Op grond van de machinerichtlijn en nationale
regelingen, moeten deze machines voldoen aan strenge eisen op het gebied van gezondheid,
veiligheid en milieu. Op Europees niveau geldt de zogenoemde CE-markering. Dit is een wettelijk
verplichte aanduiding waar producten aan moeten voldoen binnen de Europese Unie. Daarnaast zijn
er per land of regio uiteenlopende richtlijnen. In Duitsland en Zweden is het bijvoorbeeld verplicht om
als eigenaar de poort jaarlijks te laten onderhouden door een gecertificeerde partij. In Frankrijk moet
iedere automatische poort voorzien zijn van een waarschuwingslicht en verlichting.

Hoe wordt een poort CE-gemarkeerd?
De veiligheidseisen schrijven voor dat producenten van machines de risico’s voor gebruikers op letsel
of schade moeten beperken. De gevaren verdelen we grofweg over drie vlakken:

 Gevaar voor botsen
 Gevaar voor beknelling
 Gevaar voor breuken, als gevolg van het steken van ledematen door een poort

Bij het ontwerpen van een poort brengen producenten alle mogelijk gevaren in kaart. Daarvoor maken
ze een risicobeoordeling van zaken zoals scherpe randen of onderdelen waarin een persoon bekneld
kan raken. In het ontwerp moeten fabrikanten die gevaren zo goed mogelijk elimineren. Er zijn echter
ook functionele delen die ze niet kunnen aanpassen. Een elektrisch aangedreven poort heeft nu
Experts in perimeter protection eenmaal een bewegend deel dat tegen iemand kan aanbotsen. Als producenten dergelijk gevaar niet kunnen wegnemen, moet ze het beveiligen. Bijvoorbeeld door afschermingen of veiligheidssensoren te plaatsen.

Restrisico’s en keuring
Ondanks deze maatregelen bestaat er altijd nog een kans op restrisico’s. Een voorbeeld: een poort is
voorzien van veiligheidssensoren om personen te detecteren, maar de poort kan nog steeds met lage
snelheid tegen iemand aan botsen. Dit is een acceptabel risico, waarbij er een minimale kans op letsel
of schade bestaat. Fabrikanten moeten gebruikers wel wijzen op eventueel restgevaar. Zoals een
vermelding in de gebruikershandleiding. Is het risico niet aanvaardbaar, dan moet een fabrikant het
ontwerp aanpassen. Vervolgens moeten producenten ieder nieuw type poort door een onafhankelijke
instantie laten keuren. Die partij controleert op de minimale vereisten, zoals beschreven in de
productnorm. Die schrijft bijvoorbeeld voor welke kracht een automatische poort maximaal mag
uitoefenen bij het openen en sluiten. Als de instantie goedkeuring geeft, voldoet het product aan de
normen van de Europese Unie plus Zwitserland, Liechtenstein, Noorwegen en IJsland.

Waarborgen van kwaliteit
Met de CE-markering voldoen fabrikanten dus aan de norm. Per product houden ze ook een technisch
constructiedossier bij hoe iedere poort geproduceerd is. Daarbij is het belangrijk om aan te tonen dat
niet alleen het eerste, maar ook de daaropvolgende producten veilig zijn. Dat waarborgen producenten
in de factory production control, waarbij ze iedere procedure in de productie vastleggen. Daarnaast
neemt een onafhankelijke instantie regelmatig steekproeven van onderdelen. Daarvoor vragen ze
materiaalcertificaten op, waarmee fabrikanten aantonen dat een product conform de norm is
geproduceerd. Mochten er incidenten plaatsvinden met een poort, dan tonen ze daarmee aan dat er
geen fouten zijn gemaakt in de productie.

Duur- en krachttesten
Naast de algemene productnormen hebben fabrikanten het recht om mechanische constructies zelf
te testen. Ze voeren onder meer duurtests uit, om inzicht te krijgen in de levensduur van
componenten. Zo bepalen ze welke kritische onderdelen gevoelig zijn voor slijtage. Duurtests zijn
vaak gericht op specifieke eigenschappen. Producenten testen bijvoorbeeld op temperatuur,
windkracht en andere waarden. Daarmee bepalen ze onder welke condities een poort optimaal blijft
presteren. Zo kunnen ze componenten verbeteren of de onderhoudsinterval beter bepalen.
Daarnaast zijn er componenten die fabrikanten fysiek testen. Dat doen ze om de krachten die
vrijkomen bij bepaalde bewegingen van een poort te berekenen. Door diverse krachten uit te oefenen,
krijgen ze meer inzicht in de impact op de componenten. Waar ontstaan mogelijk vervormingen? Bij
welke kracht is de kans op letsel minimaal? Op basis daarvan kunnen producenten onder andere de
maximale snelheid van een machine bepalen. Zo zorgen ze ervoor dat de producten veiliger het veld
in gaan.

Installatie
Veel producenten hebben de installatie van producten in eigen beheer. Want een poort die niet goed
geïnstalleerd is, brengt mogelijk alsnog de veiligheid in het gedrang. Als een poort verkeerd bevestigd
wordt, is de installateur wettelijk aansprakelijk. Mits is vastgesteld dat de fabrikant een deugdelijk
product heeft geleverd. Daarom adviseren producenten vaak om de installatie uit te laten voeren door
gekwalificeerde monteurs. Deze mensen zijn getraind om het product op de juiste manier te
bevestigen. Daarnaast weten ze ook exact met welke omgevingsfactoren – zoals voldoende ruimte
en groenvoorzieningen – ze rekening moeten houden. En ze beschikken over de certificaten om Experts in perimeter protection volgens de juiste procedures – zoals Lock Out, Tag Out – te werken. Zo voorkomen ze dat producten onjuist gebruikt worden.

Verantwoordelijkheid van de eigenaar
Na de installatie ligt de verantwoordelijkheid voor de poort bij de gebruiker. Wat veel eigenaren van
een poort zich niet realiseren is dat de CE-certificering ook op hen van toepassing is. Als bedrijven een
automatische schuifpoort willen plaatsen, zijn ze wettelijk verplicht om een CE-gecertificeerd product
te kopen. Als de poort materiële schade of letsel veroorzaakt, dient de eigenaar bovendien aan te
tonen dat de poort aan alle regels voldoet en naar behoren functioneerde. Kan de eigenaar dat niet?
Dan loopt hij het risico aansprakelijk gesteld te worden en dat de verzekering niet uitkeert. Naast het
gevaar op ongelukken, lopen bedrijven daardoor ook risico op stagnatie van hun bedrijfsprocessen.
De oorzaken voor een onveilige poort verschillen per situatie. We zetten ze op een rijtje.

1. Gebrekkig onderhoud
Een machine bestaat uit honderden componenten die regelmatig controle en onderhoud nodig
hebben. Alleen zo kan een poort optimaal functioneren en blijft de veiligheid van de installatie
gegarandeerd. In verschillende Europese landen is het zelfs verplicht om (half)jaarlijks de machine te
laten testen en te beoordelen of de installatie nog werkt. In Nederland is er geen termijn voor
onderhoud, maar is de eigenaar wel verantwoordelijk voor het, door de fabrikant voorgeschreven,
onderhoud.

2. Aanpassingen aan de poort
Onderhoud aan de poort wordt niet altijd door de leverancier uitgevoerd. Het komt regelmatig voor dat
onderdelen worden weggehaald, aangebracht of vervangen zonder gedegen analyse. Aanpassingen
kunnen mogelijk leiden tot een onveilige poort en een ongeldige CE verklaring. Daarom is het
verstandig om het onderhoudsbedrijf aanpassingen aan de poort te laten registreren en eventueel
aanvullende CE verklaringen laten te leveren.

3. Situatie rondom de poort verandert
Bij de installatie van een poort stemt de installateur de veiligheidsvoorzieningen af op de situatie
rondom de poort. Denk daarbij aan begroeiing, gebouwen, hekwerk en andere beveiligingen. Als de
omgevingssituatie echter verandert, loopt de eigenaar het risico dat de poort niet veilig genoeg meer
is, en aanvullende maatregelen noodzakelijk zijn.

Complexiteit vraagt om expertise
Zoals beschreven is de veiligheid van een poort afhankelijk van wet- en regelgeving, productie,
installatie en onderhoud. Daarbij zijn diverse partijen betrokken, die ieder hun eigen
verantwoordelijkheid hebben. Het staat echter vast dat een poort een complexe installatie is met
talloze (bewegende) componenten. Dat vraagt om een ervaren expert die de duurzaamheid van de
machine kan waarborgen. Zo voorkomen bedrijven niet alleen nadelige incidenten, maar garanderen
ze ook de veiligheid op het terrein.


Over de auteur: Eric Fischer

Eric Fischer is Mechanical Engineer bij Heras.


Laatste blogs:

    Over de auteur: Micha Frankhuizen

    Micha Frankhuizen is Competence Leader bij Heras.


    Laatste blogs:

      Geef een reactie