De alles bepalende cultuur

Tijdens de vakantie worden de verschillen tussen de landen pas werkelijk. Het valt dan op  dat we het in Nederland nog helemaal niet zo slecht doen met onze woningen. Al met al staan er woningen die in goede staat verkeren en die voldoen aan de eisen van vandaag de dag. Des te opmerkelijker is dan om te zien hoe anders er in de landen om ons heen wordt gebouwd, en geleefd. Want dat is uiteindelijk dan waar het om gaat, hoe wonen de mensen in hun woningen. En dat heeft alles te maken met cultuur.

Bouwcultuur

Kijk bijvoorbeeld eens naar Frankrijk waar de wereld enkel uit kleine idyllische dorpjes lijkt te bestaan. Maar wel dorpjes waar de laatst honderd jaar niets aan lijkt te zijn gebeurd. Toch is dat niet helemaal waar. Het zijn daar veel meer reparaties en deelvervangingen waarmee de woning weer op peil wordt gehouden. Een nieuwe deur, een nieuw kozijn of een nieuwe goot.  Eenzelfde werkwijze geldt ook voor de grote steden, al wordt daar nog wel eens een heel gebouw in een keer gedaan (met name de buitenzijde). De gedachte is waarschijnlijk dat veel kleine stapjes zorgen voor het gewenste resultaat. Ook in andere landen zie je het aan de woningen om je heen dat je in een ander land bent. De individuele bouw in België, of de row houses in Engeland of de houtskeletbouw in Amerika. Ieder in een eigen stijl met eigen technieken gerealiseerd. De bouwcultuur bepaalt hoe de samenleving eruit ziet. Misschien is dat dan ook één van de charmes van het op reis gaan.

Cultuur van de spouwmuur

Cultuur kan per land verschillen, maar hoeft niet te stoppen bij deGrenoble_BouwhulpGroep grens. Sommige dingen zijn verspreid over een
groter gebied. Een treffend voorbeeld is de aanwezigheid van een spouwmuur. Volgens velen een Nederlands idee, maar het komt in een groter gebied  voor, waaronder België en Duitsland en zelfs Engeland (1). Het is namelijk een van de goedkoopste manieren om een goede wind én waterdichte gevel te maken. Buiten dat gebied  zie je een verschuiving plaatsvinden en worden er nauwelijks spouwmuren meer toegepast. Ook dat is cultuur. Het is een manier van bouwen en gebruiken die regionaal zijn ontstaan, op basis van kennis, klimaat, ervaring en beschikbaarheid, en die tot de dag van vandaag worden toegepast.

Systeembouw als trend

Het wil niet zeggen dat ieder land of ieder gebied volledig uniek is, er zijn ook zeker overeenkomsten. Een voorbeeld hiervan is te
vinden in de systeembouwwoningen, met name in de steden. Niet alleen in Nederland was er na de oorlog grote behoefte aan woningen, ook elders in Europa was dat het geval. Dan komen in verschillende landen bouwsystemen naar voren. Sommigen zelfs die ook in Nederland veelvuldig worden toegepast. Coignet is afkomstig uit Frankrijk, BMB kent zijn oorsprong in het Verenigd Koninkrijk en Larsen en Nielsen is een systeem dat zijn oorsprong in Denemarken heeft (2). Dit voorbeeld laat zien dat niet alle ontwikkelingen door cultuur worden  bepaald, maar meer door de situatie op dat moment. In dat opzicht zijn systeemwoningen een tijdelijk cultureel verschijnsel geweest, misschien zelfs wel een trend (?), dat zich op meerder plekken uitte.

Cultuur van het wonen

Bouwen en wonen wordt in grote mate cultureel bepaald. Dat geldt ook voor de renovatieopgave. Immers renovatie gaat over het bouwen om het wonen mogelijk te (blijven) maken. De aanpassingen die we nu voor ogen hebben zijn gebaseerd vanuit ons perspectief zoals we nu wonen. Ons verleden bepaalt mede hoe we naar de toekomst kijken, het vormt onze referentie. Dat betekent wel dat het lastig is om buiten de vaste patronen te denken. Het overgaan van het oude vertrouwde naar een andere aanpak doen we niet zonder slag of stoot. Of het nu gaat over de toepassing van nieuwe producten, de introductie van nieuwe concepten of het anders benaderen van het proces. We leven in een bepaalde (bouw)cultuur en die cultuur wordt niet zondermeer overboord gezet.059 geschiedenis wonen © 2009

Het is de vraag of we met de huidige aanpak de gewenste resultaten behalen. Thema’s als betaalbaarheid, individualiteit en differentiatie (3) kunnen we niet zonder meer  verbeteren door op de oude vertrouwde manier verder te gaan. De huidige renovatieopgave vraagt om andere oplossingen. Dat zien we nu al in alles om ons heen. Er wordt anders gewerkt door middel van ketensamenwerking. Maar ook doordat er diverse concepten naar voren komen: energiezuinig of nul op de meter wordt de uitdaging, van seriematig naar werken in een serie van één en van een complete woning naar Component Renovatie. Zomaar een drietal oplossingsrichtingen die momenteel actueel zijn. Maar hoe passen die binnen de ‘cultuur’ zoals we die kennen? Loslaten van gebaande paden is je begeven op onbekend terrein. Dat betekent dat  we aanpassingen moeten doen. In de (ontwerp)keuzes die we maken, de wijze waarop we bouwen en hoe we wonen en de woning gebruiken.

En als je dan weer terugkijkt naar de landen om ons heen dan zie je dat het ook op andere manieren kan. Gebruik van een andere techniek of een andere aanpak. Zo moeten wij zoeken naar een nieuwe weg om in te slaan. Misschien wel een weg om een nieuwe trend te vormen, zoals destijds de systeembouw, of toch om de cultuur voorgoed te veranderen, of zelfs een (bouw)revolutie?


Bronnen

(1)     ‘Bouwen is geen wetenschap’, afscheidsrede Nico Hendriks, TU Eindhoven, 14 oktober 2005
(2)     ‘Documentatie Systeemwoningen ’50-’75 ‘, BouwhulpGroep, 2013
(3)     ‘Essay, de toekomst van de woningvoorraad’ BouwhulpGroep , 2014.


Over de auteur: Haico van Nunen

Haico van Nunen is als adviseur werkzaam bij BouwhulpGroep. De bestaande bouw is hierbij het werkterrein, van individuele woning tot gehele voorraad, van proces tot aan techniek. Daarnaast is hij Lector aan de Hogeschool Rotterdam met als onderzoekslijn 'Duurzame Renovatie' . Het thema duurzaamheid is de rode draad in dit alles. Aan de ene kant gaat dat in op energie en energiegebruik aan de andere kant gaat het daarbij ook over materialen. Maar alles vanuit het perspectief van de gebruiker. (https://www.hogeschoolrotterdam.nl/globalassets/documenten/onderzoek/projecten/kc-dhs/ol_haico-van-nunen.pdf) In zijn proefschrift ‘Assessment of the Sustainability of Flexible building’ wordt levensduur als een van de belangrijkste aspecten omschreven om duurzaamheid van de gebouwde omgeving inzichtelijk te maken. Dit is uitgewerkt onder de noemer levensduur-denken met als boodschap dat woningen lang mee gaan en dat er gedurende de levensduur van de woning ingrepen nodig zijn om de kwaliteit op peil te houden. In het onderling afstemmen van deze ingrepen (onderhoud, woningverbetering en energiebesparing), ligt de uitdaging van de bestaande bouw verscholen. Hoe kunnen we dit slim, efficiënt en met kwaliteit realiseren?

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP