Circulariteit in de bouw

In 2050 moet de gehele Nederlandse economie circulair zijn. Deze stip op de horizon houdt in dat dan al het materiaalgebruik gebaseerd moet zijn op secundaire grondstoffen. Het tussendoel voor de bouw is het jaar 2030, waarin het gebruik van primaire grondstoffen met 50% moet zijn gereduceerd. Hoe staat het ervoor met circulariteit anno 2020? Welke ontwikkelingen zien we en hoe ziet de weg er naar 2030 uit?

BouwKennis deed hier onderzoek naar voor de nieuwste editie van ‘Megatrends in de bouw’. Deze monitor geeft antwoord op de vraag hoe we gaan bouwen de komende 10 jaar. In eerdere artikelen deelde ik al interessante inzichten uit het onderzoek met je over de inzet van nieuwe technologieën in het bouwprocesveranderingen in de bouwkolom en klantgericht werken. In dit artikel vertel ik je graag wat meer over wat we zien op het gebied van circulariteit.

Circulair bouwen

Circulair bouwen betekent vanuit de definitie van de Transitieagenda bouw: Het ontwikkelen, gebruiken en hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur zonder natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten, de leefomgeving te vervuilen en ecosystemen aan te tasten. Bouwen op een wijze die economisch verantwoord is en bijdraagt aan het welzijn van mens en dier. Hier en daar, nu en later. Circulariteit is de volgende stap in de verduurzaming van onze economie. Het vergt een omdenken van lineaire processen naar circulair denken. In het lineaire systeem worden grondstoffen omgezet in producten en aan het einde van hun levensduur worden deze voornamelijk vernietigd. In een circulaire economie is het juist de bedoeling dat het systeem de herbruikbaarheid van producten maximaliseert en de waardevernietiging minimaliseert. Een minimale instroom en een minimale uitstroom van materialen is dus het uiteindelijke doel.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

Bron: TNO, 2018

De bouwsector is voor circulariteit afhankelijk van de vrijkomende secondaire materialen uit verbouwingen en sloopwerkzaamheden. Maar een inherent probleem aan de vraag naar bouwmaterialen is dat de bevolking nog altijd groeit en dat daarmee de totale gebouwenvoorraad uitgebreid dient te worden. Daardoor ontkomen we dus niet aan de inzet van extra virgin materials. Daarnaast geldt voor de renovatiemarkt dat elke verwijdering van een bouwdeel ook vraagt om een vervanging ervan: de ene deur eruit vraagt ook om een andere deur erin. Bovendien produceren we in het kader van de energietransitie ook nieuwe producten, zoals zonnepanelen en windturbines, om de inzet van fossiele energiedragers af te bouwen. De productie van deze hernieuwbare energie-opwekkers vermeerderen de vraag naar bepaalde grondstoffen.

Er zal sprake moeten zijn van een match qua vraag en aanbod op verschillende dimensies:

• Type materialen: beton, baksteen, hout, etc.

• Timing: moment van vrijkomen en moment van inzet voor nieuw gebouw

• Locatie: de transportkosten moeten opwegen tegen de kosten van de aankoop dichter bij huis

• Bouwtechnieken: de wijze waarop de materialen in het verleden zijn verwerkt kunnen ook zorgen voor problemen bij de inzetbaarheid ervan.

Materiaaltoepassingen in de bouw

Volgens een inventarisatie van TNO is de bouw in staat om 88% van de vrijkomende materialen opnieuw in te zetten. Een hoogwaardig hergebruik van materialen vraagt een andere aanpak. Ieder materiaal kent zijn eigen kansen op circulair gebied, maar ook zijn eigen bottlenecks. In ‘Megatrends in beeld’ bekijken we deze voor- en nadelen voor verschillende ruwbouwmaterialen, hout, kunststof, metalen, isolatie, platdakbedekking en vloerbedekking.

Op de vraag welke materialen er in de toekomst worden gebruikt, blijken de meningen uiteen te lopen. Hout is de nieuwe trend, vooral in de woningbouw. Hout legt juist CO2 vast, terwijl beton behoorlijk bijdraagt aan de totale CO2-emissie. Toch komt houtbouw in Nederland nog weinig voor. Wanneer we de respondenten vragen hoe ze denken over de stelling ‘In 2030 wordt er meer met hout gebouwd dan met beton en staal’, zien we het volgende: Een klein gedeelte (18%) geeft aan dat dit waarschijnlijk is, het overgrote deel geeft aan dat dit mogelijk is (47%) en 35% van de ondervraagden zegt dat het zeer onwaarschijnlijk is dat dit zal gebeuren. Architecten zijn hier het meest van overtuigd gevolgd door de handel en bouwmanagement-, ingenieur- en adviesbureaus. De ondervraagde installateurs schatten deze kans het meest onwaarschijnlijk in.

Geen alternatieve tekst opgegeven voor deze afbeelding

Bron: BouwKennis Jaarrapport, 2020

Meer weten?

BouwKennis brengt veel rapporten uit waarin staat ‘wat’ en ‘hoeveel’ we gaan bouwen. De monitor ‘Megatrends in de bouw’ draait echter om de vraag ‘hoe’ we gaan bouwen en welke rol marketing daarbij zal vervullen in de komende tien jaar. Vragen die aan bod komen zijn:

–      Welke veranderingen zal het bouwproces ondergaan?

–      Welke gevolgen heeft dit voor de onderlinge verhoudingen tussen de partijen in de bouwkolom?

–      Welke mogelijke disrupties zien we als het gaat om nieuwe partijen, technologische ontwikkelingen en sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen?

–      Wat zijn de belangrijkste trends in klantwensen, digitalisering en data-gedreven processen?

Door deze insteek is ‘Megatrends in beeld’ ontzettend waardevol bij het opstellen van jouw strategisch plan voor de middellange termijn. Wil je meer weten over het rapport of hoe we jou kunnen helpen bij het maken van je plannen? Laat het me weten via boudewijn.goedhart@bouwkennis.nl of 010 2066996.

 


Over de auteur: BouwKennis Redactie

Naast artikelen van vaste bloggers en gastbloggers, vind je op het BouwKennisBlog diverse artikelen uit de pen van de redactie van BouwKennis. Deze inhoudelijke artikelen gaan vooral over onderwerpen binnen of buiten de bouwbranche die stuk voor stuk van grote invloed zijn op het beleid en de dagelijkse praktijk van ondernemingen die werkzaam zijn in de bouw-, vastgoed- en installatiesector. Denk hierbij aan de economie, demografie en woning- en utiliteitsbouw. Zoals je van BouwKennis gewend bent, worden deze onderwerpen gevat in weldoordachte, goed onderbouwde artikelen die duidelijk maken in welke richting de sector echt beweegt.

Geef een reactie