Circulair bouwen stelt niets voor

Een idealistische gedachte, een marketingconcept, een ecologische stap vooruit, een technische noviteit of een werkelijke cultuuromslag? Wat is circulair bouwen nu eigenlijk? In mijn werkveld, de bouw en de toeleveranciers, is het een onderwerp waarvan velen het langs de kantlijn volgen. Moeten we eraan beginnen, willen we eraan beginnen of kunnen we het nog even aanzien?

Ik heb het antwoord niet op al deze vragen, maar bekijk het fenomeen circulair bouwen als een waanzinnige kans op vele vraagstukken die actueel zijn. Anderzijds zie ik elementen die in de weg staan en vanuit met name de overheid aangepakt kunnen worden.

Huidige situatie

Bouwers zijn veelal niet de visionairs in onze samenleving. Zolang de vraag naar gebouwen voor hun wordt gecreëerd is er niets aan de hand. Bouwers zijn prima in staat om de woningen te bouwen en doen dat het liefst in de vorm van projecten. En steeds vaker is de focus op de regie van de projecten en wordt al het fysieke werk compleet uitbesteed. Een beetje bouwer praat al snel over de grootte van het project. Of in omzet of in aantallen woningen. Zit je niet in de bouw, denk je al snel naar een paar vissers te luisteren. Hoe langer het gesprek, des te groter wordt het project.

De bebouwde omgeving wordt echter niet of nauwelijks groter. Wat groen is moet groen blijven, tenzij er een strook asfalt overheen moet. Zelden wordt er gebouwd ten koste van een stuk natuur. Dit heeft vooral tot effect dat voordat ergens gebouwd gaat worden, er eerst een sloper aan het werk gaat. Slopers zijn enorm efficiënt in hun werk. In een paar dagen is een blok woningen verdwenen of een flat neergehaald. De sloopvergunning zelf neemt meer tijd in beslag.

circulaire woning

Op het vrijgemaakte stukje grond kan de bouwer dan zijn kunstje doen. Niet in series van 500 woningen, maar steeds vaker in een serie van 5 tot 20 woningen. Je kan het amper een bouwplaats noemen zou je een paar jaar geleden zeggen. Een uitvoerder heeft dan ook niet zelden meer dan 1 bouwplaats te managen met mensen die hij amper ziet of kent. Omdat veel bouwers vanaf 2008 hun bouwplaatspersoneel hebben verzelfstandigd naar zzp’ers is er vrijwel geen sprake meer van bouwstromen. En dan te bedenken dat veel bouwvakkers in rap tempo de bouw verlaten om van hun pensioen te gaan genieten of hebben ontdekt dat werken in een fabriek of andere branche ook heel leuk kan zijn.

Het aantal mensen werkzaam in de bouw neemt af en ik verwacht dat dit niet gaat veranderen. Net als de omvang van projecten, net als het aantal variaties op ongeveer hetzelfde thema hoe een woning eruit ziet in Nederland. De creativiteit is er wel zo’n beetje uit, mede omdat creativiteit een kostenpost is en de woningen toch wel worden verkocht. Kortom: het ideale moment om te starten met de circulaire woning.

De bijdrage van robots

Circulaire woningen kun je natuurlijk in vele varianten bedenken. Je kunt kiezen voor een variant met een minimum aan opties (voorbeeld MorgenWonen van VolkerWessels) of voor een variant waar met modulaire componenten diverse uitvoeringen mogelijk zijn.

circulaire woning

De gedachte erachter op hoofdlijnen;

  • In fabrieken een reeks van dezelfde producten maken
  • De producten dusdanig ontwerpen en maken zodat ze langdurig meegaan, zonder droogproces op de bouw gemonteerd en gedemonteerd kunnen worden en elders een tweede of derde leven meegaan
  • Een montageploeg zet één woning per dag neer. Continuïteit is haalbaar, zelfs met een projectomvang van 1 per locatie. Er is geen overlast van slopen en dat voor hooguit een dag.

 
Diverse bouwers en producenten zien steeds vaker in dat deze manier van produceren steeds meer begint te lijken op de productie van auto-onderdelen en de assemblage van auto’s. Dit stelt bedrijven dan ook in staat om na te denken over de toepassing van robots, wat de mogelijkheid schept om de achturige werkdag, die heilig is in de Nederlandse bouw, te verlengen naar een 24-urige werkdag. Drie keer meer productie dan op een traditionele werkdag!

Het dreigend tekort aan vakmensen zou door de komst van de circulaire woning dus nog wel eens kunnen meevallen. En voor de jongere die moet kiezen of hij wel of niet in de bouw wil werken is het een vooruitzicht dat meer aanspreekt dan de hele dag buiten in weer en wind. En dan noem ik nog niet de aspecten als goed voor het milieu, de mogelijkheid om de kostprijs te verlagen, het volume met minder mensen te verhogen, exportkansen, et cetera.

Voorbeeld nemen aan de auto-industrie

Niet om de bouwers tekort te willen doen, maar de overheid speelt volgens mij een cruciale rol in deze. Onze overheid is met veel zaken bezig om onze planeet te redden, wil graag goede woningen voor de Nederlanders en wil steeds efficiënter worden. De eerste stap zou het Bouwbesluit kunnen zijn. Een set van regels waarmee het helder wordt wanneer we kunnen spreken van een circulaire woning, opdat de regelgeving hier uniform voor is, wat mij gelijk brengt op het tweede punt.

Bij de aanschaf van een auto is het mogelijk om deze overal op kenteken te zetten. We mogen er normaal gesproken ook overal in ons land mee rijden en even later weer verkopen. Trek de parallel met de circulaire woning; er zal homologatie moeten komen voor circulaire woningen. Voldoet de woning aan deze standaard, dan passeert deze de plaatselijke welstand zonder in behandeling te worden genomen. De waarde van de onderdelen die de woning vormen, behouden op deze manier hun waarde beter dan dat de woningen slechts na goedkeur of in een beperkt gebied hergebruikt mogen worden. De circulaire woning, best bijzonder dat we er nog zo weinig van gebouwd zien worden. Het lijkt mij geweldig om hier snel verandering in te brengen.


Over de auteur: Hans de Waay

Samenwerken is mijn vak! Een groep vakmensen presteert niet vanzelf als een topteam. De processen moeten helder zijn, de onderlinge afspraken functioneel en de communicatie zo open als mogelijk. Samen leren van fouten is de basis voor een gezamenlijk rendement. Mijn rol; teams laten inzien wat hun kansen zijn als ze aandacht schenken aan dit onderwerp en vervolgens ondersteunen bij de realisatie. trainer | adviseur | interim | samenwerken is mijn vak | inkoop | LEAN | communicatie | innovatie | bouw | industrie | zorg

Geef een reactie