Bouw normaal, dan bouw je al circulair genoeg!

Redesign. Reuse. Recycle. Deze drieslag maakt in één klap duidelijk waar het in de circulaire economie om draait. ‘Nederland is op weg naar een circulaire economie (CE). De ambitie is daarbij groot. Eind september 2016 is het Rijksbrede Programma Circulaire Economie gelanceerd.

Daarin worden voor Nederland de contouren geschetst voor een transitie naar een circulaire economie,’ betogen Prof. Dr. Jan Jonker en twee mede-auteurs in een informatieve Whitepaper ‘De Circulaire Economie, denkbeelden, ontwikkelingen en business modellen.’ Jonker, hoogleraar Duurzaam Ondernemen aan de Radboud Universiteit en spreker tijdens de Jaarbijeenkomst van Bouwkennis in 2017, geeft een definitie van wat circulaire economie beoogt:

De CE is gebaseerd op de insteek om op verschillende niveaus productiesystemen te (her-)ontwerpen met als doel waardebehoud van de levensduur van grondstoffen, goederen en materialen. Daarbij staat de gedachte centraal dit te doen in de vorm van (gesloten) kringlopen.’

circulairVooral het (milieu)beleid is circulair.….

Het gaat om een verreikend perspectief. Een radicale beweging. De vraag is of en hoe het bestaande bedrijfsleven met de huidige processen in die transitiebeweging overeind kan blijven en daaraan een positieve bijdrage kan leveren. Het gaat hier vooral om een beweging die top down-gericht is. De start ligt in het beroemde klimaatakkoord van Parijs. De daar geformuleerde ambities vormen het uitgangspunt voor het nationale klimaatbeleid. Dat is voor de overheid het belangrijkste vertrekpunt van alle inspanningen op het gebied van de circulaire economie. Het kabinet wil samen met maatschappelijke partners de komende jaren het gebruik van grondstoffen reduceren en in 2050 een circulaire economie hebben. De ambitie is om in 2030 vijftig procent minder gebruik van primaire grondstoffen zoals mineralen, metalen en fossiele grondstoffen te realiseren.

Voor de bouwsector is dit een grote uitdaging. Bij het aangaan daarvan kan wel worden voortgegaan op eerdere stappen om tot vergroening van de sector te komen. Circulair bouwen is daarmee een haast logisch vervolg op eerdere fasen in het milieubeleid, zoals die van de bedrijfsinterne milieuzorg, duurzame producten, duurzaamheid, cradle to cradle, CO2 reductie en energiezuinig bouwen. Circulair bouwen voegt hieraan vooral toe dat de totale levenscyclus van een bouwwerk centraal staat en dat vanaf het ontwerp aan alle facetten wordt gedacht.

Opeenvolgende beleidsdoelstellingen, die nooit gehaald worden

Eerdere fasen in het milieubeleid waren evenzeer een voortvloeisel van overheids-ingrijpen. Steeds weer volgt een verdergaande stap in het milieubeleid, vaak voordat is vastgesteld of eerdere beleidsdoelstellingen ook zijn behaald. Er is inmiddels een oerwoud aan convenanten, intentieverklaringen, Green Deals en Stroomversnellingsprogramma’s aanwezig, waardoor het voor een bouwondernemer lastig en zelfs ondoenlijk is om in dit groene bos de juiste duurzaamheidsboom te vinden. Voor proactieve ondernemers in de bouw is het aantrekkelijk om aan te sluiten bij de meest actuele trend. Beter nog zou het zijn om te zoeken naar de beleidsgolf die volgt op die van het circulair bouwen. Als je daar je bedrijfsvisie op kunt richten, ben je pas echt proactief. Voorlopig geldt dat iedere fase in het milieubeleid een voortvloeisel is van eerdere beleidsgolven, zonder dat het effect van al die beleidsinitiatieven ooit op een overtuigende manier is vastgesteld. De politieke werkelijkheid heeft een heel andere orde dan de bedrijfseconomische realiteit, waarmee ondernemers in de bouw te rekenen hebben.

circulair
Nederland Circulair in 2050. Wat betekent dat?

Met het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050 heeft het kabinet in september 2016 de inzet van de Rijksoverheid gepresenteerd. Vervolgens is in januari 2017 deze ambitie, een volledig circulaire economie in 2050, breder onderschreven in het Grondstoffenakkoord door bedrijven, vakbonden, overheden, natuur- en milieuorganisaties, kennisinstituten, financiële instellingen en vele andere maatschappelijke organisaties. Op dit moment staat de teller op meer dan 325 ondertekenaars. Als uitwerking van het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050 en het Grondstoffenakkoord zijn op 15 januari 2018 vijf transitieagenda’s gepresenteerd voor Biomassa & Voedsel, Kunststoffen, Maakindustrie, Bouw en Consumptiegoederen. Als start van de Week van de Circulaire economie zijn op 15 januari de vijf transitieagenda’s door de voorzitters gepresenteerd aan de opstellende partners van het Grondstoffenakkoord. Bekijk hier de Kamerbrief. Een kabinetsreactie op de plannen zal – als onderdeel van de uitwerking van de klimaatagenda – voor de zomer van 2018 naar de Tweede Kamer worden gestuurd.

In het Rijksbrede programma Nederland Circulair in 2050 zijn voor de bouw de volgende strategische doelstellingen uitgewerkt:

  1. De woning- en utiliteitsbouw en de GWW gebruiken vooral hernieuwbare grondstoffen.
  2. Materiaalgebruik is over de hele levensduur van het bouwwerk geoptimaliseerd (waardebehoud, minder kosten, meer hergebruik en minder milieu-impact).
  3. De bouw reduceert zoveel mogelijk CO2-emissies, zowel in de productie- en bouwfase als in de gebruiksfase.
  4. De bouw is een innovatieve sector die proactief inspeelt op veranderingen in de samenleving en de vraag van markt en consument.

 


Over de auteur: Piet M. Oskam

Piet M. Oskam, oprichter/directeur Centrum voor Innovatie van de Bouwkolom (CIB) in Zeist. Boegbeeld van vernieuwing in de bouwsector. Sterke visie op de voordelen en gevolgen van procesintegratie voor marktpartijen in de gehele bouwkolom. Kiest positie en laat de gevestigde orde op de grondvesten trillen. Loopt niet weg voor weerstanden en bezwaren. Typische ondernemer met een eigenzinnige kijk op vernieuwing. Loopt voor de muziek uit, maar weet dat anderen achter deze muziek aankomen. Initiator van baanbrekende bouwconcepten, waarvan vele marktpartijen uit alle schakels van de bouwkolom de vruchten plukken. Piet M. Oskam is een gedreven en bevlogen spreker over innovatieve thema’s en staat garant voor een boeiende interactie met de toehoorders en deelnemers aan bijeenkomsten. Treedt op verzoek op bij bouworganisaties en vastgoedsociëteiten met spraakmakende presentaties. In talrijke tijdschriftpublicaties heeft hij vele facetten van het bouwproces belicht. Oskam is vaste columnist van het dagblad Cobouw. Ook in boeken heeft Oskam blijk gegeven van zijn inzicht in innovatieve bouwprocessen. In 2009 verscheen van hem bij de Regieraad Bouw ‘Bouwen is het creëren van kansen’ en in 2011 publiceerde Sdu Academic Service van hem ‘Bouwen met vertrouwen’. Vanaf de start levert hij inhoudsvolle bijdragen aan BouwKennisBlog.

Geef een reactie