De bouw in 2018: de belangrijkste ontwikkelingen (deel 2)

materialentekortGisteren deelde ik de eerste twee ontwikkelingen die een belangrijke stempel drukken op de bouw: dalend aantal woningverkopen en toenemende druk op betaalbaarheid en verder voorsorteren op een gasloze gebouwde omgeving. In dit blog ga ik dieper in op het personeels- en materialentekort en de energiemonitoring en – opslag.

3. Personeels- en materiaaltekort remt de productie

Gedurende 2017 kwamen er met regelmaat berichten naar buiten dat de bouw te maken heeft met grote tekorten. Daarbij valt onderscheid te maken tussen een tekort aan personeel en een tekort aan productiemiddel, materiaal en ruimte. Vooral het personeelstekort heeft in 2017 grootse vormen aangenomen. Waren het in eerste instantie de architecten- en ingenieursbureaus die te kampen hadden met personeelstekorten, in de tweede helft van 2017 nam ook het personeelstekort bij fabrikanten en in de bouw zelf fors toe. Bij architecten- en ingenieursbureaus neemt het personeelstekort inmiddels al weer af. Het snel opgelopen personeelstekort in de bouw stabiliseert aan het einde van 2017.

Kijkend naar 2018, dan is te zien dat per saldo bijna de helft van alle architecten- en ingenieursbureaus verwacht dat de personeelssterkte verder zal toenemen. Hier zal het personeelstekort dus zeer waarschijnlijk verder gaan afnemen. Het feit dat het personeelsbestand bij architecten- en ingenieursbureaus verder zal toenemen, is een indicator dat er structureel meer werk is. Daar zal de bouw dus ook van moeten gaan profiteren in het komende jaar. Dat blijkt uit het feit dat per saldo grofweg een kwart van alle bedrijven in de bouwnijverheid verwacht dat de personeelssterkte in 2018 zal toenemen. Ook fabrikanten zien naar verwachting hun personeelssterkte toenemen in 2018, zij het minder sterk dan de bouw. Daarmee is het de verwachting dat het personeelstekort langzaam maar zeker ingelopen zal gaan worden.

Een tekort aan personeel bij fabrikanten van bouwmaterialen heeft absoluut gevolgen voor de totale productie van bouwmaterialen. Zo neemt het materiaaltekort in de bouw inmiddels in rap tempo toe. Een van de oorzaken van het toegenomen personeelstekort aan het einde van 2017 bij fabrikanten is vermoedelijk de toename van de vraag vanuit de bouw. Dit is het gevolg van de flink toegenomen vergunningverlening in zowel de woning- als in de utiliteitsbouw. Doordat er te weinig personeel is om aan de toegenomen vraag te voldoen, zal het tekort aan bouwmaterialen in 2018 ook niet snel ingelopen kunnen worden. Doordat ook bij fabrikanten het tekort aan materiaal nog steeds tamelijk hoog is, zal ook hier de productiecapaciteit in 2018 niet veel verder kunnen stijgen.

Er kan dus geconcludeerd worden dat 2018 het jaar zal worden waarin de bouw simpelweg de handjes en de materialen mist om eenzelfde groei als in 2017 te laten zien. Het personeels- en materiaaltekort zal in 2018 dus als een rem op de bouwproductie gaan werken.

Belangrijkste belemmeringen per sector: personeelstekort (linker figuur) en tekort aan materiaal, ruimte en productiemiddelen (rechter figuur)

materialentekort

Bron: CBS, bewerking BouwKennis, januari 2018

4. Energiemonitoring en -opslag

In het verlengde van het energiezuiniger maken van de gebouwde omgeving, worden steeds meer woningen en utiliteitsgebouwen voorzien van systemen waarmee het energieverbruik ervan in kaart gebracht kan worden. Zo heeft inmiddels een groot deel van de woningvoorraad een slimme gas- en/of elektriciteitsmeter. Bewoners van de woning krijgen iedere twee maanden van hun energiemaatschappij een verbruiksoverzicht. Daarnaast komen er steeds meer apparaten op de markt die aan te sluiten zijn op het internet en duiken er steeds meer apps op die het totale energieverbruik van alle apparaten zeer nauwkeurig in beeld brengen. Dit alles maakt het voor bewoners een stuk eenvoudiger om energie te besparen. Ook in de utiliteitsbouw gaan de ontwikkelingen hard en zijn er inmiddels legio mogelijkheden om het energiegebruik van een gebouw inzichtelijk te maken.

Zonnepanelen hebben in de afgelopen jaren flink aan populariteit gewonnen en binnen een jaar of wat zal je echt raar aangekeken worden als je géén zonnepanelen op je dak hebt liggen. Vaak komt het moment waarop energie gevraagd wordt niet overeen met het moment van opwekking. Op dit moment leveren daarom veel huishoudens teveel geproduceerde elektriciteit terug aan het elektriciteitsnetwerk. Via de zogenaamde salderingsregeling wordt deze teruglevering afgetrokken van het totale energieverbruik. Het onlangs aangetreden kabinet Rutte III geeft in haar regeerakkoord aan deze regeling in 2020 om te gaan vormen naar een nieuwe regeling. Het is dan ook zeer de vraag hoe deze nieuwe regeling er uit gaan zien. Deze onzekerheid zorgt momenteel voor veel vragen bij eigenaren van zonnepanelen en mensen die overwegen zonnepanelen te gaan aanschaffen.

Doordat bewoners van woningen overdag vaak niet thuis zijn (ze werken dan), wordt er dan vaak meer elektriciteit opgewekt dan dat er verbruikt wordt door zonnepanelen. Doordat er op dit moment veel onzekerheid is over de wijze van teruglevering, zal de markt voor thuisaccu’s zich vermoedelijk definitief gaan openen. Een thuisaccu slaat het overschot aan elektriciteit dat door zonnepanelen overdag opgewekt wordt op en geeft dit ’s avonds weer terug als zonnepanelen geen elektriciteit meer opwekken, maar de bewoners wel de meeste elektriciteit verbruiken omdat ze dan juist wel thuis zijn. De elektriciteit van een thuisaccu kan dan ook ingezet worden om een elektrische of hybride auto of een elektrische fiets mee op te laden, waardoor men ook voor vervoer niet langer afhankelijk is van het (externe) elektriciteitsnetwerk. Woningen, maar ook gebouwen zullen dus steeds vaker  een onafhankelijke en gesloten systemen worden, dat zelfstandig het volledige energiegebruik beheert.

Lees in dit blog de ontwikkelingen Dalend aantal woningverkopen en toenemende druk op betaalbaarheid en Verder voorsorteren op een gasloze gebouwde omgeving terug.


Over de auteur: Maurice van Loon

MSc. Maurice van Loon is werkzaam bij BouwKennis als Marktanalist. Na zijn studie Bouwkunde in Delft heeft Maurice het vak van data analist geleerd. Sinds oktober 2016 werkt hij als marktanalist bij BouwKennis. Maurice is altijd op de hoogte van de laatste cijfers, trends en ontwikkelingen over de woning- en utiliteitsbouw. Maurice combineert zijn vakinhoudelijke kennis over de bouw graag met cijfers en data. Zijn scherpe analyses zijn voor klanten dan ook absoluut van meerwaarde voor hun besluitvorming. “Cijfers vertalen naar heldere inzichten, daarvan krijg ik veel energie. Via de BouwKennisBlog deel ik dan ook graag mijn mening!

Geef een reactie