Bomen planten; het nieuwe gratis parkeren?

Binnensteden bevinden zich in een ingrijpend transitieproces. Ze ontwikkelen zich van ‘place to buy’ naar ‘place to be and meet’. Het belang van de winkelfunctie neemt wat af, maar blijft overigens gewoon belangrijk. Het belang van wonen, werken, cultuur, zorg, onderwijs en leisure neemt toe net als de noodzakelijke toevoeging van meer groen en water in centra. Opmerkelijk is dat we bij discussies over binnensteden die onder druk staan nog steeds erg sectoraal denken aan winkeloplossingen zoals (acquisitie van) meer en andere winkels, ‘verzet’ tegen online winkels, andere openingstijden, koopzondagen en natuurlijk goedkoop, maar liefst gratis parkeren.

De economische hoogconjunctuur zorgt ervoor dat het loket gemakkelijke oplossingen weer is geopend en we even geen lessen trekken uit de crisis, overbewinkeling en signalen die klimaatverandering afgeeft. Met uitzondering van de 30 grootste en sterkste binnensteden staan de meeste centra tegelijkertijd voor een ingrijpende transitie compacter en vitaler te worden. Het gaat bij deze kleinere steden over de transformatie van aanloopstraten naar meer gemengde woon-, werk- en deels winkelstraten. Niet voor niets daalt de winkelleegstand in de aanloopstraten heel licht als gevolg van vooral veel transformaties. Recent gaf bijvoorbeeld de Rabobank aan dat het samenbrengen van het overschot op de winkelmarkt met het tekort op de woningmarkt, het mogelijk maakt om tot 14.000 woningen te realiseren in bestaand stedelijk gebied.

Hittestress

De afgelopen hete zomer werd pijnlijk duidelijk wat we al veel langer wisten, maar op zijn beloop lieten. Menig versteende binnenstad was onleefbaar. Zelfs de meest gewilde centra waren uitgestorven en veelvuldig viel de term hittestress. Het FD kopte 8-7 veelzeggend: “Hittestress is een groeiend gevaar voor Nederlandse steden” en recent maande de Deltacommissaris tot spoed: “Deltacommissaris maant steden tot sneller aanpassen aan hitte en droogte. Met name binnensteden vormen ‘urban heat islands’ en deze zullen door klimaatverandering steeds vaker voorkomen. Gemiddeld zijn de centra volgens TNO circa 8 graden warmer dan de randen van de stad. Gebouwen en bestrating nemen meer zonnewarmte op, warmte wordt langer vastgehouden in steen en blijft in de nacht hangen. Vooral bij windstilte leveren uitlaatgassen van auto’s, industriële installaties en airco’s een extra bijdrage aan het opwarmen van de stad. De hittestress neemt nog eens extra toe omdat ook de luchtkwaliteit in binnensteden vaak onder de maat is. Niet voor niets investeerde het Kabinet in maatregelen om de luchtkwaliteit in binnensteden in rap tempo te verbeteren. Met nieuwe maatregelen voor alle knelpunten voldoet volgens huidige prognoses ieder Nederlands stadscentrum voor het einde van 2019 aan de Europese waarden voor luchtkwaliteit. Dit is zeker niet goed voor de winkelomzet, maar ook niet voor het imago als ‘place to be and meet’. We kunnen het dit jaar niet voorstellen, maar ook het aantal hoosbuien zal toenemen en binnensteden zullen hiervoor vaker veranderen in een soort waterglijbaan paradijs.

Bomen, bomen en bomen

Gelukkig is er een relatief gemakkelijke oplossing waar in ieder geval op papier al veel voor wordt gepleit. Vergroen de binnenstad door het toevoegen van meer groen en met name het planten van bomen en heggen, vergroenen van gevels en daken. Zo kunnen we stiekem toch nog het loket gemakkelijke oplossingen openen. Belangrijke voorwaarde is dat op een integrale manier de al drukke stedelijke boven- en ondergrond met betrekking tot kabels en leidingen wordt ontworpen. Onderzoek wijst uit dat de temperatuur significant daalt, de luchtkwaliteit licht verbeterd en het is mede door schaduw- en sfeereffect ook nog eens goed voor de quality of life en het place to be gevoel. Bijkomend voordeel is dat water ook wat beter wordt vastgehouden bij hoosbuien, al zal dit ontoereikend zijn. Ook staan binnensteden nog voor de opgave meer te doen aan waterberging en toevoegen van water.

 Kortom, ga voor een stevige boomplantoperatie in binnensteden als je echt wilt investeren in een duurzame versterking van de retailsector en meer omzet en beleving van de binnenstad.


Over de auteur: Cees-Jan Pen

Cees-Jan Pen (1972, Heemskerk) heeft geografie gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen en is aan dezelfde faculteit gepromoveerd bij professor Pellenbarg. Cees-Jan is woonachtig in Rosmalen waar hij woont met Inge en zijn drie zoons Mats, Floris en Emiel. Momenteel is hij lector de Ondernemende Regio bij Fontys Hogescholen. Cees-Jan schrijft veelvuldig over brede thema's die raken aan de in zijn ogen noodzakelijke verduurzaming van de bouw- en vastgoedsector. Hij is altijd op zoek naar voorbeelden, innovaties en doorbraken om duurzame verstedelijking te versnellen. Naast schrijven voor het BouwKennisBlog schrijft Cees-Jan periodiek voor Cobouw, Binnenlands Bestuur, Stadszaken en e52.

Geef een reactie