Een bittere erfenis uit het verleden

carpenter-1365332_960_720Het geheugen van de man werkt nog heel goed. Vijfenzeventig jaar oud is hij nu. Maar hij kan nog precies vertellen hoe hij als timmerman veertig jaar geleden zijn werk deed. Bij nieuwbouwprojecten werd hij vooral ingeschakeld voor het plaatsen van kozijnen en deuren. Werkte hij toen ook met asbesthoudend materiaal? “Dat weet ik eigenlijk niet” antwoordt hij. “U moet bedenken dat asbest vroeger een heel gangbaar materiaal was. Heel anders dan nu. Je lette er eigenlijk niet op als je met asbest werkte.”

Ik ben getuige van een interview waarbij het arbeidsverleden van de man in kaart wordt gebracht. Vorige week heeft hij bij de longarts de diagnose ‘maligne mesothelioom’ te horen gekregen. Deze term staat voor longvlieskanker. Longvlieskanker wordt veroorzaakt door contact met asbest in het verleden.

Maligne mesothelioom

Bij meer dan vijfhonderd mensen wordt jaarlijks in Nederland maligne mesothelioom geconstateerd. Het aantal is al jaren vrij constant en neemt niet af, ook al geldt er sinds 1993 een verbod op het verwerken van asbest. Na blootstelling aan asbest duurt het namelijk nog tientallen jaren voordat de ziekte zich ontwikkelt.

Maar als de ziekte eenmaal is vastgesteld gaat het heel snel. Longvlieskanker is een zeer progressieve aandoening waarvoor geen genezing mogelijk is. Negentig procent van de ziektegevallen overlijdt binnen één jaar.

Eind jaren negentig van de vorige eeuw was het gebruik van asbest weliswaar verboden maar bleek dat de samenleving nog met een bittere erfenis uit het verleden zat opgezadeld. De asbestslachtoffers zien zich na een leven lang hard werken geconfronteerd met een medische lijdensweg. Daarnaast hebben ze ook nog een juridische lijdensweg. Omdat de meeste mensen zijn blootgesteld aan asbest gedurende hun werk kunnen zij hun (voormalige) werkgever aansprakelijk stellen voor de opgelopen schade.  Maar door de progressiviteit van de ziekte is men meestal al overleden voordat de juridische stappen zijn uitgevoerd. In 1999 hebben daarom sociale partners, samen met de overheid, patiëntenorganisaties en de verzekeraars het Instituut Asbestslachtoffers opgericht. Dit instituut moet op een laagdrempelige wijze de juridische lijdensweg van de slachtoffers verkorten.

Het Instituut Asbestslachtoffers

Instituut AsbestslachtoffersSlachtoffers kunnen zich melden bij het instituut. Er vindt een check plaats op de diagnose van de ziekte. Daarnaast worden alle dienstverbanden van het slachtoffer opgetekend en wordt gevraagd waar er contact met asbest heeft plaatsgevonden. In dat kader vindt ook het gesprek met de timmerman plaats die bij nieuwbouwprojecten werd ingeschakeld.

Het Instituut Asbestslachtoffers beschikt dus over een database met duizenden dienstverbanden waar asbestslachtoffers hebben gewerkt. Het blijkt dat de meeste dienstverbanden komen uit de bouw en de installatie. In totaal gaat het om meer dan 4.500 dienstverbanden waar in het verleden zeker of vermoedelijk blootstelling aan asbest heeft plaatsgevonden.

Koppositie van de bouwsector

Het feit dat deze twijfelachtige eer de bouwsector toevalt is niet vreemd als we hierbij betrekken welke enorme toepassing van asbestmaterialen in de tweede helft van de vorige eeuw heeft plaatsgevonden in de bouw. Zo bestond in 1986 ruim veertig procent van het totale drinkwaterhoofdleidingnet uit asbestcement-buizen. De meeste beroepen in de bouw kwamen op de een of andere manier in contact met asbest. Stukadoors gebruikten afdekkingsmiddelen op asbestbasis om te verwerken op muren, plafonds en vloeren. Door het zagen, slijpen, frezen en boren van asbestcementproducten werden zij blootgesteld. Een andere bijzondere groep waren de schilders in de renovatie, waar het risico lag in het opschuren van asbestcementplaten.

De koppositie van de bouwsector als het gaat om blootstelling is natuurlijk vooral een zaak van het verleden. Toch heeft deze bittere erfenis ook een betekenis in het heden. Ten eerste blijkt dat door de grote hoeveelheid asbest die in de bouw is gebruikt blootstelling ook nu nog steeds een risico vormt bij verbouwing, renovatie of saneringswerkzaamheden. We hoeven niet hysterisch te doen, maar waakzaamheid en het volgen van de procedures zijn geboden.

Ten tweede is asbest niet de enige gevaarlijke stof in de bouw. Schadelijke stoffen zitten bijvoorbeeld in verf, lijm of ontkistingsmiddel. Ze kunnen ook ontstaan in een proces of tijdens het werk, zoals dieselmotoremissies of lasrook. Alle gevaarlijke stoffen dienen beheerst te worden, dit dient vastgelegd te worden in de risico-inventarisatie van het bedrijf. Nu we zien hoeveel ellende gevaarlijke stoffen uit het verleden kunnen veroorzaken, is alertheid op risico’s bepaald geen overbodige luxe.


Over de auteur: Jan Warning

Jan Warning is sinds 2016 directeur van het Instituut Asbestslachtoffers (IAS) te Den Haag. Hiervoor was Warning ruim zes jaar directeur van Arbouw, het kennis- en service instituut op het gebied van gezond en veilig werken in de bouw. Daarvoor was hij directeur van Bureau Beroepsziekten van FNV. Hij promoveerde in 2000 op een proefschrift over vermindering van werkdruk. Voor meer informatie over het IAS zie www.ias.nl.

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP