Alternatief collectief

De verduurzamingsopgave is de grootste bouwopgave ooit. Willen we onze doelstellingen voor 2050 halen dan moeten 270.000 woningen per jaar een substantiële stap maken. Dat is 1.000 woningen per dag. Dat is veel. In onze hoogtijdagen van de bouwproductie haalden we krap 150.000 nieuwbouwwoningen. En dat was in een tijd waarin alles mee zat. Hier hebben we in een eerder blog al meer over geschreven.

Motor

Het is dan ook niet verwonderlijk dat we op zoek zijn naar een collectieve aanpak. Als we iedere woning afzonderlijk moeten benaderen dan is de voorbereiding en planvorming veel te tijdrovend. Dat is een van de redenen waarom ‘men’ naar de woningcorporaties kijkt als startmotor. Hun complexen zijn gebaseerd op collectiviteit, dus waarom zou je daar dan niet beginnen? Maar in mijn blog ‘motor voor verduurzaming’ (BouwKennis februari 2019) heb ik al aangegeven dat de projecten bij de corporaties hun eigen dynamiek kennen. Die staan al gepland aan de hand van de meerjarenonderhoudsplanning. Voor corporaties is het de grootste opgave om nu te kijken hoe ze hun ambities bij kunnen stellen, zodanig dat ze passen in hun beeld van het bezit in 2050. Het zetten van een stip in de toekomst, en zorgen dat met je geplande onderhoudsmomenten je op dat gewenste punt uit komt.

Particulier

Een veel grotere uitdaging is dan ook de particuliere sector. Bijna 4,3 miljoen woningen die in handen zijn van diegene die er ook daadwerkelijk woont, en daarmee opdrachtgever is. Als je die woningen wilt verduurzamen zal je dus de individuele bewoner moeten benaderen. En aangezien die straks ook degene is die de rekening betaalt zal die een eigen inbreng willen hebben. Dat is waarom veel partijen wegblijven van deze markt. Het is toch veel makkelijker om één keer een opdracht af te sluiten met 100 woningen, dan 100 opdrachten van 1 woning.  Maar als we zo blijven denken komen we nooit vooruit in de maatschappelijke ambitie.

Er wordt geprobeerd om dit te bundelen, en met sommige initiatieven lukt dat ook. Het collectief inkopen van stroom wordt op diverse plekken aangeboden. En ook het aanbieden van zonnepanelen gebeurt steeds meer middels een collectieve aanpak. Maar zodra het verder gaat dan een ingekaderd aanbod (één dienst of één product) dan wordt het lastig. Dan ben je al weer snel gebonden aan je buren of de straat. Zie dan maar eens iedereen mee te krijgen.

Alternatief

Maar je kunt ook een alternatieve vorm van collectiviteit benutten. Het is namelijk niet zozeer van belang dat alle mensen letterlijk bij elkaar wonen, maar dat je het proces voor de verbetering kunt gaan opstarten en dan niet voor een persoon, maar voor meerdere personen tegelijk. Dit vergt wel dat je oplossingen hebt die al uitgewerkt zijn. Je gaat namelijk geen nieuw ontwerp maken, maar je gaat een bestaand ontwerp toepassen op meerdere woningen. Schaal en massa haal je daarmee uit elkaar. Schaal heb je nodig om een ‘proces’ te starten, en massa om je productie op gang te brengen. De schaal kun je creëren door verder te kijken dan de straat. Met 25 mensen in een buurt heb je voldoende schaal om tot realisatie over te gaan. En dan hoeft dit nog niet eens te gaan over dezelfde componenten. Er is namelijk niets mis om op een moment vragen over daken, vloeren en gevels te beantwoorden, maar als je voor iedere vraag uit moet rukken en tijd vrij moet maken, dan  is het een tijdrovende bezigheid. De alternatieve collectiviteit start als er bijvoorbeeld vijfentwintig mensen zijn in de buurt die een verbetering wensen. Dat is voldoende om die woningen te verbeteren en om stappen te combineren. Zowel in de voorbereiding, keuzemomenten en uitvoering.

De benodigde massa ontstaat op het moment dat je voldoende kunt gaan produceren. Dan is het van belang dat je een product hebt dat gereed is, en met een beetje maatwerk kan worden toegepast, als vorm van industrialisatie. Door naar componenten te kijken in plaats van een complete woning ontstaat er massa, immers bij verschillende woningen komen identieke componenten voor. Kijk maar naar de daken in Nederland, die zijn allemaal niet zo verschillend. Massa richt zich op het herhalen oplossing, de schaal richt zich op het proces om tot realisatie over te gaan.

Oplossingen

Het lijkt eenvoudig om een dergelijke collectiviteit te zoeken op het niveau van het woningtype of het archetype. Maar het lastige is dat een archetype uit gaat van een aanvangskwaliteit, en niet de kwaliteit zoals het er nu bij staat. Daar gaat het vaak mis bij projecten in de markt, er wordt te veel uitgegaan van wat er zou moeten staan, en niet wat er in het echt staat. Alle uitbouwen, aanbouwen, luifels en zonneschermen zorgen ervoor dat aanpassingen niet vanzelfsprekend zijn, en dan blijkt de veronderstelde massa niet aanwezig.

Dat is waarom we op zoek zijn gegaan naar een andere taal. Een taal die het heeft over onderdelen die kleiner zijn dan de hele woning en waarbij de oplossing groter is dan het losse product. Voor ons is dat het componentniveau. En laat dat nu net een niveau zijn waarop je als bewoner nog kunt beslissen, dat betaalbaar is en dat kwaliteit toevoegt op onderdelen van je woning. Als je goed naar de woningvoorraad kijkt zie je namelijk component families. Doordat het maar een beperkt aantal families zijn kun je massa ontwikkelen op die familie. Maar door niet alleen de techniek aan te bieden maar ook de hele reis vooraf, ga je schaal creëren. Schaal om het proces behapbaar en uitvoerbaar te maken. De oplossingen die je dan creëert zijn alternatief collectief.


Over de auteur: Haico van Nunen

Haico van Nunen is als adviseur werkzaam bij BouwhulpGroep. De bestaande bouw is hierbij het werkterrein, van individuele woning tot gehele voorraad, van proces tot aan techniek. Daarnaast is hij Lector aan de Hogeschool Rotterdam met als onderzoekslijn 'Duurzame Renovatie' . Het thema duurzaamheid is de rode draad in dit alles. Aan de ene kant gaat dat in op energie en energiegebruik aan de andere kant gaat het daarbij ook over materialen. Maar alles vanuit het perspectief van de gebruiker. (https://www.hogeschoolrotterdam.nl/globalassets/documenten/onderzoek/projecten/kc-dhs/ol_haico-van-nunen.pdf) In zijn proefschrift ‘Assessment of the Sustainability of Flexible building’ wordt levensduur als een van de belangrijkste aspecten omschreven om duurzaamheid van de gebouwde omgeving inzichtelijk te maken. Dit is uitgewerkt onder de noemer levensduur-denken met als boodschap dat woningen lang mee gaan en dat er gedurende de levensduur van de woning ingrepen nodig zijn om de kwaliteit op peil te houden. In het onderling afstemmen van deze ingrepen (onderhoud, woningverbetering en energiebesparing), ligt de uitdaging van de bestaande bouw verscholen. Hoe kunnen we dit slim, efficiënt en met kwaliteit realiseren?

Geef een reactie

Uw privacy en het gebruik van cookies

Deze website gebruikt cookies om de inhoud en de marketing van onze website te personaliseren, extra functies te bieden en websiteverkeer te analyseren.

Per categorie; functioneel of marketing, wordt duidelijk aangegeven waar de cookies voor dienen. U kunt zelf bepalen welke cookies aan of uit mogen staan.

Wanneer u direct op ‘Accepteren’ klikt dan gaat u akkoord met de toepassing van alle cookies binnen deze website.

Meer informatie over de verwerking van persoonsgegevens en gebruik van cookies kunt u vinden in onze privacyverklaring.

x

  • Functioneel
  • Marketing

Deze website gebruikt cookies die voor de functionaliteit van de website noodzakelijk zijn. Denk aan basisfuncties, instellingen, pagina-navigatie en o.a. toegang tot beveiligde delen van de website. Zonder deze cookies kan de website niet naar behoren werken. Deze cookies zijn verplicht om te accepteren. Gegevens die via Google Analytics worden verwerkt zijn allemaal anoniem en bevatten geen persoonsgegevens.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
_ga Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 2 Jaar HTTP
_gat Google Analytics Beperkt het aantal geregistreerde gegevens voor Google 1 Minuut HTTP
_gid Google Analytics Ten behoeven analyse websiteverkeer 1 Dag HTTP
ysdb-cookiealert bouwkennisblog.nl Bijhouden geaccepteerde cookies 1 Jaar HTTP
ysdb-cookiealert-hash bouwkennisblog.nl Bijhouden of de cookies aangepast zijn 1 Jaar HTTP

Deze website gebruikt cookies die worden gebruikt om een optimale beleving te bieden aan bezoekers. Via deze cookies kunnen we continu onze diensten versterken en verbeteren. We houden bijvoorbeeld in de gaten wat de meest favoriete pagina’s zijn. Wij maken op basis van onze cookies GEEN gebruik van advertenties. Alle gegevens zijn anoniem en niet traceerbaar naar de bezoeker.

 

Naam Aanbieder Doel Vervaldatum Type
Hotjar, _hjUserId _hjIncludedInSample Hotjar Om inzicht te krijgen in waar gekeken en geklikt wordt op onze website wordt gebruik gemaakt van Hotjar cookies. Met behulp van de gegevens die door deze cookies worden verzameld kunnen we analyseren wat er op de website gedaan wordt om de website te kunnen verbeteren. 1 Jaar HTTP